تبليغاتX
.: طب ایرانی :.

حجامت دافع سموم از بدن:
در روایت مفصلى از حضرت على(ع) نقل شده است كه فرمود: یهود زنى یهودیه را ترغیب كردند تا حضرت رسول(ص) را بایارانش به یك مهمانى كه در آن رؤساى یهود هم شركت داشتند، دعوت نماید و با گوسفندى بریان كه با زهر آغشته شده بود،
از حضرت و یارانش پذیرایى نماید. وقتى گوسفند رانزد حضرت نهادند، كتف آن به سخن درآمد و گفت دست نگه دار اى محمد من مسمومم. حضرت به آن زن یهودى فرمود: چرا چنین كردى؟ جواب داد با خود گفتم اگر پیغمبر باشد به او زیانى
نمى رسد و اگر دروغگوست قوم خود را از دست او راحت م ىكنم. در این لحظه جبرئیل نازل شد و دعایى را به رسول خداآموخت كه بخواند حضرت آن دعا را خواند و به یارانش هم تلقین نمود و بعد فرمود همه بخورید و آنگاه دستور عمل حجامت را
( داد.( ۳۰
شاید اگر تحقیقاتى در این زمینه صورت گیرد، مشخص شود كه حجامت درمان مؤثرى براى بسیارى از مسمومیتها مى باشد.

د ) برترى حجامت بر ساير روشهاى درمانى:

از امام صادق(ع) روایت شده است كه فرمود:گروهى از انصار نزد رسول خدا(ص) رفتند و گفتند: اى پیغمبر خدا ما را » : همسایه اى است كه از درد دل م ىنالد. آیا اجازه م ىدهى كه مااو را درمان كنیم؟ پیغمبر فرمود: با چه او را درمان م ىكنید؟
گفتند: مردى یهودى است در نزد ما كه این درد رادرمان م ىكند. فرمود با چه گفتند: شكم را م ىشكافد و چیزى از میان آن بیرون مى آورد. پیغمبر خدا را این امر ناخوش آمد. براى بار دوم و سوم از او اجازه خواستند. پیغمبر فرمود هر چه م ىخواهید بكنید. آنان یهودى راخواندند، او شكم بیمار را شكافت و چرכ و كثافات بسیارى از آن بیرون آورد، سپس شكم را شستشو دادو پس از آن دوخت و دارو بر آن نهاد و بیمار تندرستى یافت. پیغمبر را از این امر آگاه كردند. فرمود: همانا آنكه دردها را آفرید، دارو را نیز براى آنها آفرید و بهترین دارو، حجامت، فصد و سیاه دانه است. [دعائم الاسلام و ذكر الحلال و الحرام، قاضى نعمان [. مغربى ج ۲ ص ۱۴۲

این روایت نشان مى دهد كه از دیدگاه طب اسلامى، جراحى را تنها به هنگام ضرورت و هنگام ناامیدى از سایر روشهاىدرمانى باید انجام داد و شاید اگر تحقیقاتى در مورد تأثیر حجامت در مواضع مختلف بدن بر روى بیماریهایى كه طب رایج براى مداواى آنها دست به جراحى میزند، صورت گیرد، به این نتیجه برسیم كه حجامت م ىتواند جایگزین برخى جراحیها شود. وشاید اینكه حضرت رسول(ص) با وجود موفق بودن جراحى و به تندرستى رسیدن بیمار باز بر حجامت و فصد تأكید كرده اند، به این علت بوده است كه حضرت به واسطه علم الهى، در آن زمان مىدانستند كه عمل جراحى حتى اگر موفق و صحیح باشد، بیمار را مستعد ابتلاء به عوارض مختلفى مى نماید. از جلمه اینكه امروز مشخص شده است كه شایعترین علت انسداد روده،تشكیل مابدنهاى چسبنده به علت عملهاى جراحى قبلى م ىباشد.

حجامت داروى سر درد:
( ۱ - امام صادق(ع) حجامت سر را شفاى ۷ بیمارى ذكر نموده كه از آن جمله است سر درد، كسالت و خواب آلودگى( ۲۱
( ۲ - از ابن عباس روایت است كه رسول خدا(ص) در حالى كه محرم بود براى رفع سر درد از سرش حجامت نمود.( ۲۲
حجامت و غليان خون:
۱ - رسول خدا(ص) فرمود:وقتى خون بر شما غلبه كرد، حجامت كند در هر روزى كه میسر شد و آیة الكرسى را بخواند واز خداوند طلب خیر كند و بر محمد صلوات بفرستد » : [ بحار الانوار ج ۶۲ ] «.
(۲۳)«.
۲ - امام رضا(ع) مى فرماید: حجامت بین دو كتف براى رفع خفقانى كه ناشى از امتلاء و حرارت است نافع است » :
ظاهرا منظور از غلیان خون، فشار خون، غلظت آن و نیز علائمى چون داغى و گُر گرفتگى باشد.
حجامت و تقويت عقل و حافظه:
۱ - امام صادق(ع) فرمود:امیرالمومنین (ع) فرمود: بدرستیكه حجامت بدن را صحت بخشیده موجب افزایش عقل مى گردد » :
(۲۴)«.
(۲۵)«.
۲ - امام صادق(ع) فرمود: حجامت عقل را افزایش مى دهد و موجب افزایش قدرت حافظه مى گردد » :
حجامت و بيماريهاى روان:
(۲۶)«.
امام صادق(ع) فرمود: حجامت سر شفاى بیمارى جنون است » :
اینكه در كلام معصومین(ع) حجامت مایه افزایش عقل، حافظه و درمان جنون معرفى شده است نشاندهنده تأثیرات عمیق روحى روانى آناست كه مكانیسم آن در حال حاضر بر ما پوشیده است. لازم به ذكر است كه بوعلى در قانون و رازى نیز در
جلد اول كتابالحاوى یكى از درمانهاى جنون را حجامت معرفى مى كنند.
حجامت و افزايش بينايى:
(۲۷)«.
۱ - رسول خدا(ص) فرمود:بهترین عید، عید حجامت است كه چشم را جلا م ىدهد و بیمارى رامى زداید » :
( ۲ - امام صادق(ع) حجامت سر را شفاى ۷ بیمارى از جمه نابینایى چشم معرفى م ىنماید.( ۲۸
۳ - امام صادق(ع) فرمود:«هر كس حجامت كند و به خون اولین شاخ حجامت بنگرد از آبریزش چشم ایمن مى گردد تا حجامت دیگر فرا برسد » :
(۲۹).

ج ) اثرات درمانى حجامت: درمیان احادیث، برخى ازآنها حجامت را بطور كلى شفاى بیماریها و برخى دیگر آن راپیشگیرى كننده از بیماریها به مدت یكسال معرفى م ىكنند و برخى نیز به بیماریهایى كه حجامت آنها را رفع م ىكند اشاره
مى كنند كه در اینجا تعدادى از این احادیث را م ىآوریم:
حجامت درمان همه بيماريها:
- امام باقر (ع) مى فرماید:بهترین چیزى كه مى توانید خود را با آن درمان كنید، حقنه (تنقیه)، ریختن دارو در بینى حجامت و حمام است، » : ۱
( .( ۱۳
۲ - امام رضا(ع) مى فرماید:رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: اگر در چیزى شفا وجود داشته باشد پس در تیغ حجام است یا در شربتى از عسل » :
(۱۴)«.
(۱۵)
۳ - از رسول اكرم(ص) نیز روایت است كه فرمود:«. حجامت داروى تمام بیماریهاست » :
حجامت پيشگيرى كننده از بيماريهاى يكسال:
(۱۶)«.
۱ - از رسول اكرم (ص) روایت است كه: حجامت در روز سه شنبه ازهفدهم ماه قمرى داروى بیمارى یكسال است » :
(۱۷)«.
همچنین از معصوم (ع) روایت است كه حجامت در ۱۷ و ۱۹ و ۲۱ ماه قمرى داروى بیماریهاى یكسال است » : ۲ -
حجامت درمان بيماريهاى خون:
۱ - رسول اكرم(ص) فرمود:بیمارى سه دسته و درمان نیز سه نوع است: اما بیمارى شامل مُرّه (صفرا)، بلغم و خون است.۱۸)«. پس داروى خون حجامت است، داروى مره راه رفتن و داروى بلغم حمام است » :
(
حجامت داروى بيماريهاى پوستى:
۱ - امام صادق (ع) در حدیثى بثورات پوستى را دلیل نیاز به حجامت ذكر فرموده است.
( ۲ - امام صادق (ع) در حدیثى حجامت سر را درمان جذام و برص (ویتیلیگو) معرفى مى كنند.( ۱۹
۳ - امام صادق (ع) در حدیثى كه قبلاً ذكر شد، به مردى كه از خارش بدن شكایت داشت، دستور به حجامت ساق م ىدهندو آن مرد درمان م ىشود.(

حجامت كمر:
محل این حجامت در گودى كمر مى باشد و نام دیگر آن حجامت چاربند است.
امام صادق(ع) مى فرماید:<<رسول الله(ص) سه نوع حجامت م ىفرمود: یكى حجامت در سر و آن را رها كننده م ىنامید و یك حجامت بین دو كتف و آن را نافع مى نامید و دیگرى حجامت چاربند و آن را نجات بخش مى نامید » :
(۹)«.
حجامت ساق:
در كتاب قانون بو على سینا محل این حجامت، یك وجب دست هر كسى براى پاى خودش از قوزכ پا بسوى برجستگى
پشت ساق تعیین شده است و اما فوائد حجامت ساق در احادیث:
۱ - رفع خارش بدن:
از امام صادق (ع) روایت شده كه مردى از خارش شدید بدن نزد حضرت شكایت كرد. فرمودند: دارو نوشیده اى ؟ گفت: بلى.
فرمود: فصد كرده اى ؟گفت: بلى و نتیجه نگرفت هام. سپس حضرت فرمود: سه بار ساق پاهایت را حجامت كن. انجام داد و
( خارش بدن بهبود یافت.( ۱۰
۲ - كاهش امتلاء خون و دردهاى مزمن:
امام رضا (ع) در رساله ذهبیه مى فرماید:حجامت ساق، براى خفقانى كه از امتلاء پدید مى آید نافع است. و براى دردهاى... مزمن كلیوى و مثانه و رحم و ناراحتى قاعدگی سود بسیار دارد » :
(۱۱)«
حجامت موضعى:
این نوع حجامت با تشخیص پزشك حاذق در سایر نقاط بدن مثل زیر چانه، روى كلیه هاو... انجام م ىشود و در مواردى مثل انسداد عروق ، عفونتهاى موضعى، هماتوم، اسپاسم و... كاربرد دارد. حجامت از روى كلیه ها را بوعلى سینا براى كلیه هاى عفونى به كار مى برده است. امام رضا(ع) در رساله ذهبیه به دو نمونه از این مواضع كه عبارتند از اخدعین (وریدهاى گردن = ژوگولار) و تحت الذقن (زیر چانه) اشاره نموده م ى فرماید:
حجامت اخدعین ناراحتیهاى سر و صورت و چشمها را بر طرف مى كند و براى وَجَع الاضراس (دندان درد) نافع است و
حجامت زیر چانه براى بیماریهاى دهان و فساد لث هها درمان خوبى است»

حجامت نقره (گودى وسط گردن)
(۱۲)«. :
حجامت در این ناحیه براى اطفال توصیه ولى براى بالغین نهى شده است، زیراطبق روایات، حجامت در این نقطه موجب نسیان و فراموشى مى گردد.ابن سینا در كتاب قانون این نوع حجامت را براى درمان مالیخولیا (اسكیزوفرنى) تجویز نموده است
زیرا باعث زدودن خیالات وحشت آمیزاز ذهن بیمار شده و بیمار را كه در اثر تداعى آن افكار، دچار وحشت و اضطراب شده است آرام مى كند. اما چون با این كار سایر اطلاعات بیمار نیز از ذهن او محو م ىشود، پزشك باید به جمع بندى برسد كه آیا
حذف خاطرات تلخ و وحشت آور بیمار به قیمت حذف سایر اطلاعات وى ارزش دارد یا خیر؟
شاید اگر تحقیقات كافى در این زمینه انجام شوداین نوع حجامت درمان موثرى براى بسیارى از اختلالات روانى از جمله
PTSDباشد.

ب ) انواع (مواضع) حجامت:
در احادیث نقاط خاصى را به عنوان محل حجامت معرفى كرده و براى هر یك خواصى را برشمرد هاند:
حجامت عام (بين دو كتف):
۳   این حجامت در رأس مثلث بین دو كتف و در خط وسط بر روى مهره هاى
T - ۵T انجام مى گیردو بین تمام انواع حجامتها رایج ترین است. این حجامت را در احادیث به نام حجامت نافع نامیده اند. علت نامگذارى آن به حجامت عام نیز این است كه با یك نگرش كلى در احادیث در م ىیابیم كه هر زمان به محل حجامت بین دو كتف اشاره شده است، آن را شفاء كلیه امراض دانسته اند و جزئیات بیمارى كمتر ذكر گردیده است. در عمل نیز در برخورد اول با بیمار معمولاً حجامت در این نقطه انجام مى شود و چنانچه طى چند نوبت حجامت در این محل نتیجه درمانى مطلوب حاصل نشود، بسته به نوع بیمارى، از حجامت در سایر نقاط استفاده مى گردد مثلاً در مورد میگرن اگر بعد از سه نوبت حجامت عام نتیجه مطلوب حاصل نشود، از
حجامت در موضع سر استفاده م ىشود.
حجامت سر:
این نوع حجامت نیز سخت مورد توجه احادیث و روایات است و ویژگیهاى فراوانى براى آن شمرده شده است. موضع انجام
آن طبق احادیث یك وجب دست هر كس براى سرخودش در خط وسط از بین ابروان تا جایى است كه انگشت ابهام برسد.
(تقریبا همان نقطه ملاج یا فونتانل)
۱) امام صادق(ع) فرمود:حجامت سر نجات بخش و داروى همه بیماریها به جز مرگ است و محل آن یك وجب از بین دو ابرو در پیشانى تا نقطه اى است كه انگشت ابهام برسد» :
(۵)«.
(۶)«
) در حدیث دیگرى از معصوم(ع) آمده است. حجامت سر شفاى همه بیماریهاست » : ۲۳) امام صادق(ع) فرمود:رسول خدا(ص) وسط سر خود را بوسیله ابوطیبه (حجام آن زمان) حجامت كرد و یك صاع خرما به وى عطا فرمود» :

(۷)«. ۴) امام صادق(ع) فرمود:حجامت سر شفاى هفت بیمارى است: جنون، جذام، برص، كسالت و خواب آلودگى، دندان درد،)«. نابینایى و سر » :

ادامه دارد........

 بخش 4 :جايگاه حجامت در طب اسلامى


تهیه و تنظیم از: مرحوم سیدعبدالله خلیلى


در روایات مختلف بین ۳ تا ۷ اصل بعنوان اصول طب اسلامى ذكر گردیده است اما در تمامى این روایات چند اصل و از آن جمله حجامت بطور ثابت تكرار شده است. در یك بررسى آمارى بر روى روایاتى كه در مورد روشهاى درمانى تأكید شده توسط
معصومین(ع) بدست آمده است،مشخص گردیده كه حجامت در اولویت قرار دارد:
روش درمان و تعداد موارد تأكید شده دراحادیث:
20
حجامت: ۱۴ بار -حُقنه(تنقیه): ۱۳ بار -سَعوط (چكاندن دارو در بینى براى رفع مواد אز طریق بینى و ایجاد عطسه) : ۱۲
بار -حمام: ۱۰ بار- اَلقَىّ (استفراغ كردن و دفع مواد زائد از دهان) : ۹ بار -اَلكَىّ (داغ گذاشتن) : ۹ بار عسل (نوشیدن

شربت آن) : ۴ بار- نوره (زدایش موهاى زائد بدن) : ۳ بار- الطَىّ (روغن مالیدن به اعضاء) : ۱ بار


در مورد نوره لازم به ذكر است كه در روایات، تأكید زیادى روى آن نیست و لحن بیان اینگونه است كه م ىفرمایند چه بسابتوان نوره را به درمان افزود. همچنین در همه روایات داغ گذاشتن را به عنوان آخرین راه درمان ذكر كرد هاند لذا كاربرد آن در

زمانى است كه سایر روشهاى درمانى مؤثر نباشد.


در یك جمع بندى مى توان گفت كه حمام، نوره و روغن مالیدن به اعضاء جزء روشهاى بهداشتى هستند كه م ىتوانند كاربرد
درمانى هم داشته باشند. عسل نیز یك داروست كه در طب اسلامى از داروهاى فراگیر محسوب مى شود.
حجامت در كلام معصومین(ع)
الف ) اهميت حجامت:
۱ - حجامت هدیه شب معراج و از آیات الهى است:
رسول اكرم(ص) در حدیث شب معراج م ىفرمایند:وقتى به آسمان هفتم صعود كردم هیچ ملكى از ملائك بر من گذرنكردند مگر اینكه گفتند » :
(۱)«. : اى محمد حجامت كن و امتت را به حجامت كردن و خوردن سیاه دانه و قسط امر كن."
خداوند متعال در سوره اسرى آیه اول دلیل معراج رسول اكرم صلى ا... علیه و آله و سلم را نشان دادن آیات و نشان ههاى
الهى به ایشان ذكر كرده مى فرماید:


منزه است خدایى كه در شبانگاه سیرداد بنده اش را از مسجدالحرام به سوى مسجدالاقصایى كه اطرافش را مبارכ »

(۲) «. گردانیده ایم براى اینكه آیات خود را به او بنمایانیم بدرستى كه او شنونده بیناست


بنابر نص این آیه آنچه در شب معراج و در مسیر این سفر اتفاق افتاده است از آیات و نشان ههاى خداوند متعال است و حجتى
است براى رسول خدا(ص) تا به امتش ابلاغ نماید. بنابراین م ىتوان استنباط كرد كه حجامت نیز از آیات الهى است.

 » حضرت علامه طباطبایى در تفسیر المیزان و در ذیل آیه اول سوره اسرى ضمن بیان حدیث یا محمد احتجم وأمر امتك بالحجامه "مى گوید :واقعه شب معراج از معجزات بزرگ تمامى دوران آفرینش است كه به این شكل و به این جامعیت فقط براى پیامبر گرامى اسلام اتفاق افتاده و واقع هاى استثنایى در طول دوران خلقت است.


در حدیث معراج، فضایى را كه پیامبر اسلام صلى ا... علیه و آله از شرایط حاكم بر آسمان هفتم ترسیم مى فرماید، فوق العاده حائز اهمیت و استثنایى است و نشاندهنده عظمت و نقش مهم حجامت و سیاه دانه است. در این سفر فوق العاده كه براى اسوه انسانها و بهترین مخلوق خداوند متعال اتفاق افتاده אست و در مقامى كه خداوند تبارכ و تعالى میزبان و رسول گرامى اسلام
مهمان است و حاضران پیامبران و ملائك ةالله مى باشند، تنها هدیه مادى براى امت اسلامى حجامت و سیاه دانه است كه در راستاى هدایاى معنوى و آیات الهى دیگرى كه حضرت مشاهده فرموده، مورد نیاز بشر تشخیص داده شده است. در واقع رحمت الهى ایجاب مى كرده است كه همراه با دستورات هدایتگر معنوى دستوراتى نیز جهت سلامت جسم براى بندگانش داشته باشد.


۲ - رسول اكرم(ص) فرمودند(۳)«. آنقدر جبرئیل در مورد حجامت به من سفارش كرد كه فكر كردم مبادا واجب است » :
3-از امام صادق(ع) نقل شده است كه فرمود:جبرئیل بر رسول الله(ص) نازل شد و در مورد مسواכ، خلال كردن و . حجامت نمودن سفارش نمود.

ادامه دارد ................

3) تاريخچه حجامت و مبارزه طب استعمارى با آن
گردآورى و تدوین از: مرحوم سیدعبدالله خلیلى
قدیمى ترین سند معتبر موجود درباره حجامت، مربوط به ۳۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح است كه در مقدونیه عمل حجامت انجام مى گرفته و سپس به یونان باستان رخنه م ىكند. همزمان با تأسیس دانشگاه جندى شاپور توسط یونانیان در ایران،حجامت توسط آنها به ایران آورده شد. ۴۰۰ سال قبل ازمیلاد مسیح سقراط نحوه عمل حجامت و موارد كاربرد آن را به رشته تحریر درآورد. در اوراق پاپیروس كه در مصر باستان بدست آمده حدودا ۲۲۰۰ سال قبل از میلاد مسیح، حجامت امرى رایج یعنى ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در هندوستان حجامت انجام « آیورو ودا » بوده است. همچنین در نوشت ههاى باستانى هند
مى گرفته است.
جالینوس ۱۲۰ سال بعد از میلاد، مطالب متنوعى درباره حجامت در آثار خود نوشته است كه همه آن اطلاعات در كتاب
۱۴۹3 ) تكرار شده و حاصل آن همه تجربیات در جملات زیر خلاصه م ىشود: -۱۵۴۱)Paracelsus
18
در جایى كه طبیعت دردى را حادث م ىنماید، در آنجا مواد مضرى انباشته م ىگردد، چنانچه طبیعت قادر به خنثى كردن »
« این مواد زائد نباشد، وظیفه پزشك است به كمك تیغ زدن آن نقطه را باز كند و به كمك بیمار بشتابد
از این جملات درمى یابیم كه حجامت یكى از موثرترین روشهاى معالجه بوده است.
در قرن ۱۶ میلادى در تمام كشورهاى اروپایى، حجامت امرى متداول و رایج بود. پزشكان معروفى در این قرن ازجمله هر كدام ابزار خاصى جهت حجامت ابداع كرده بودند. معروفترین پزشك قرن Dallacroce وVidius و Fallopioامر حجامت را درمانى معجز هآسا براى بیمارى هاى چشم، ریه، قلب، عروق و « كریستف وبلى بالدهوفلند » نوزدهم آلمان به نام بیماریهاى درد پشت توصیه مى كرد. از اوایل قرن بیستم تا به امروز عمل حجامت عمدتا از سوى مراكز درمان طبیعى انجام مى گیرد و بعضى از پزشكان طب جدید هم به این امر مبادرت م ىورزند.
همواره از طرفداران جدى « برنهادر آشتر » سرشناس ترین چهره علمى وپزشكى اتریش كه در سال ۱۸۸۳ متولد شد به نام امر حجامت و درمانهاى طبیعى بود. وى كه بعدا به درجه پروفسورى در آلمان نائل آمد در اصل متخصص رماتیسم بود و عملا"مبادرت به درمانهاى طبیعى مى نمود و از جمله بیماریهاى رماتیسمى، افسردگیها، دیسك كمر، آرتروز وبى نظمى درقاعدگ ىهاىزنان را به این شیوه معالجه م ىنمود و اكنون كتابهاى وى مرجع علمى غنى برאى طرفداران طب سنتى بشمار م ىآید.
۱۴۰۰ سال قبل كه اسلام ظهور نمود ۵۳۳ باراز دهان مبارכ حضرت رسول (ص) و دیگر ائمه هدى تاكید بر انجام حجامت درمان هر دردى است) در رأس همه ) « الحجامة دواء لكل داء » حجامت شده است به طورى كه حدیث مشهور نبوىاحادیث قرار دارد.
توطئه طب استعمارى عليه سنت نبوى حجامت:
در كشور ایران نیز حجامت سابق هاى دیرینه دارد. دلایل فراوانى وجود دارد كه قبل از اسلام در ایران حجامت وجود داشته به نحوى كه در زمان خلافت عباسى در جامعه ایران رایج بوده و هارون الرشید به توصیه یكىاز حَجّامهاىایرانى حجامت كرده واز مرگ نجات یافته است. و در هزار سال قبل، بوعلى سینا حجامت را به عنوان یك ركن درمانى مطرح كرده و استفاد ه هاى گوناگونى از آن م ىكند. همچنین سایر دانشمندان طب در ایران مانند جرجانى و حكیم محمدبن زكریاى رازى و دیگران همه ازحجامت بهره گرفته اند، و از آن پس نیز حجامت در فرهنگ ما جایگاه ویژه اى داشته است و به عنوان یك سنت مؤكد جزء
اعتقادات مردم بوده است. بزرگسالان در حمام حجامت م ىنموده اند و در بهاران، كودكان خود را ملزم به انجام حجامت .بهترین عید، دوره حجامت است، عید ،« نعم العید عیدالحجامة » مى كرده اند. مردم براساس توصیه رسول اكرم(ص) كه مى فرماید
خون مى گرفتند و روز مشخصىاز سال را براى اینكار تعیین مى كردند.
این روند ادامه داشت تا اینكه درسال ۱۳۳۴ (دوسال بعد از كودتاى ۲۸ مرداد) و همزمان با وضع قانون نظارت بر درمان، به شكل گسترده اى با حجامت مبارزه شد و ژاندارمها حجامتگران را در سراسر كشور دستگیر مى كردند و بدین ترتیب این سنت الهى پرسابقه از روند رفتارهاى سنتى جامعه خارج گردید. و تنها در مناطقى از كشور كه تحت تسلط كامل دولت نبوداین سنت اجرا مى شد و مردم بیماریهاى خود را به وسیله آن مداوا مى كردند و به همین منوال وضعیتادامه دאشت تا در سال ۱۳۶۵ درجمعى كه به انگیزه كشف یك راه درمانى ساده و فراگیر وارزان قیمت و به منظور ارائه یك روش درمانى پیشگیرانه تشكیل

شده بود،

این سنت پیشنهاد و مورد توجه و تحقیق قرار گرفت و پس از آن در سال ۱۳۶۸ در قالب مؤسسه تحقیقات حجامتایران به ثبت رسید. در ابتداى كار تعریف مشخصى از حجامت وجود نداشت. اطلاعات لازم پیرامون حجامت بسیار پراكنده وناقص بود؛ تجربیات درمانى حجامت فقط در اذهان معدود پیرمردانى وجود داشت كه در اقصى نقاط كشور حضور داشتند.

تاثیرات كاربردى حجامت و شیوه انجام آن نیز در كتابى تدوین نگردیده بود. جمع آورى این اطلاعات قبل از اینكه یك كارپژوهشى در گوشه كتابخان هها و آزمایشگاهها باشد یك كار تحقیقى، فرهنگى و مرد مشناسى بود. علاوه بر آن در سال ۶۹ بادرک این مطلب كه منطق تجویز حجامت به نقش جاذبه ماه بر روى مایعات زمین و بالاخره بر روى بدن انسان ارتباط دارد

روند مطالعات اولیه تغییر كرد و مطالعه بر روى تغییرات جوى و جاذبه ماه و خورشید و جذر و مد آب دریا نیز به آن اضافه شد وزمانى تاثیر قطعى انجام حجامت بر بیماریها در مؤسسه مشاهده شد كه ضوابط ایام حجامت رعایت گردید.


روند منسوخ شدن حجامت به تناسب فراگیر شدن طب شیمیایى در سراسر جهان پیشرفت داشته و همراه با نفوذ فرهنگ استعمارى در جوامع مختلف، به تناسب زدایش خودباوریهاى فرهنگى و دینى جوامع، روش طبابت جدید نیز جاى باز نموده وروشهاى درمان دینى وسنتى از روند رفتارهاى اجتماعى خارج شده است. و به دلیل اینكه برنامه هاى فرهنگى استعمارى به شكلى سیستماتیك طراحى گردیده و گردون ههاى به هم پیوسته اى دارد، توانسته است این روش بهداشتى دینى فراگیر و بسیارباسابقه و مؤثر را از ردیف رفتارهاى بهداشتى و درمانى جامعه خارج نماید و مردم جهان را نسبت به آن جاهل و ناآگاه نگهدارد.
حذف نام حجامت از صفحات كتب طبى دانشگاه و تنظیم سیستم نظام پزشكى و قوانین نظارت بر درمان متناسب باروشهاى درمانى تدریس شده در دانشگاه و ضدیت شدید با روشهاى درمانى سنتى و دراختیار داشتن ابزار و نیروهاى حكومتى،
قدرتى را به این سیستم داده است كه توانسته است به وسیله آن در مدت زمان كوتاهى یك سنت الهى ریشه دار تاریخى را ازمتن جامعه بشرى بزداید و آثارىاز آن باقى نگذارد.
حضرت امام خمینى(ره) در كتاب رساله نوین فقه پزشكى (جلد دوم صفحه ۱۸ ) ماهیت فرهنگ استعمارى از جمله طب غرب همه چیزىاستعمارى دارد: طب استعمارى، فرهنگ استعمارى كه براى » : استعمارى را این گونه تعریف فرمودند
كشورهاى عقب افتاده صادر مى كند. آنها مى خواهند ما وابسته باشیم و چیزهایى كه به ما م ىدهند وابستگى مى آورد. اگر«. مى خواهید رشد حقیقى پیدا كنید و مستقل شوید،اول این وابستگى فكرى و قلبى را كنار بگذارید

) طب مزاجي يا طب مولكولي
گردآورى و تدوین از: مرحوم سیدعبدالله خلیلى
یكى از مهمترین علل مرگ و میر بیماران، خطاى پزشكاناست كه از نقص معلوماتشان نشأت می گیردكه دلیل آن را باید دربرنامه هاى آموزشى دانشكد ههاى پزشكی جستجو كرد. یكى از نقائص آموزش پزشكى این كه انسان را به جاى اینكه دردر « وبیرشو » تمامیت خود مورد مطالعه قرار دهد، به اجزاء تقسیم نموده و آن اجزاء را مورد بررسى قرار مى دهد و این امر اززمان سال ۱۸۵۸ شروع شد كه پاتولوژى سلولى راوضع كرد و گفت جایگاه بیماریها در حقیقت سلولها هستند و ما بیمار عمومى نداریم،از آن پس تمام توجه پزشكان به سلولها معطوف گردید و براى یافتن علت بیماریها به جستجو در اعماق باف تهاپرداختند.
پزشك بزرگ فرانسوى به سخن ویرشو ایراد گرفت و گفت: وقتى كه توجه پزشك به جهان بى نهایت كوچك « تروسو »یعنى اعماق بافتها و سلولها جلب شود، انسان فراموش مى شود واین به زیان بیماران است، ولى در آن زمان كسى بهاین سخن حكیمانه تروسو توجه نكرد، زیرا شخصیت عظیم وبیرشو كلیه پزشكان اروپا را تحت الشعاع خود قرار داده بود.
پس از اختراع میكروسكوپ الكترونیك، باردیگر توجه پزشكان اروپا بهاعماق بافتها بیشتر شد، با این تفاوت كه اكنون به جاى سلولها اندامهاى درونى سلولها از قبیل میتوكوندوریها، ارگاسیتوپلاسم ها، سانتروزومها و غیره كه هر كدام از آنها به منزله یك جهان ناشناخت هاى بود مورد بررسى و مطالعه كارشناسان قرار گرفت. و پس از آن به این هماكتفا نكرده مولكولها و یونها وپا به عرصه وجود « طب ملكولى » اتمهاى موجود در اجزاى درونى سلولها را مورد مطالعه قرار دادند. بنابراین طب جدیدى به نام نهاد، چون به همان نسبتى كه تعداد ملكولها و اتمها و یونهاى موجود در بدن از تعداد سلولهاى بدن بیشتراست، به همان نسبت هم اختلالى كه در مولكولها پیدا مى شود متنوع تر خواهد بود، و نظر به اینكه تعداد مولكولهاى بدن از شمار و حساب بیرون است، تعداد اختلالات آنها نیز سرسام آور بوده، و تشخیص و درمان اختلالات مزبور براى هیچ یك از پزشكانامكان پذیرنخواهد بود (بهترین نمونه آن بیماریهاى گوناگون لاعلاج) در زمان معاصر و به این جهت مورد انتقاد بعضى از محققان آنان كه طبابت اصیل كه انسان را » : ۱) در كتاب: (اصول تربیت پزشكى) مى نویسد )Gosset ژرف اندیشن قرار گرفت، از جمله
در تمامیت وى تحت مطالعه و درمان قرار م ىدهد را قبول ندارند و مایلند نوعى طبابت مادى و قابل انداز هگیرى با ابعاد معینى وخلاصه طبابت كمّى را دنبال مى كنند و اصولى را كه دكارت طرح كرده است در فرهنگ طبى وارد نمایند، زندگى افراد رافداىقاطعیت و اشتباه علمى مى نمایند. این فدا كردن ب ىجا به ضرر بیمار و صمیمیتى است كه باید بین بیمار و پزشك وجود داشته
باشد.

ادامه مطلب

)خطاها و خطرات پزشكى جديد
گردآورى و تدوین از: مرحوم سیدعبدالله خلیلى
در پزشكى كنونى خطاها و خطرات فاخشى از نظر پیشگیرى و درمان بیماریها وجود دارد كه باعث طولانى شدن سیر بیماریهاو ایجاد عوارض گوناگون منجر به مرگ بیماران مى شود كه مهمترین علت آن تجویز داروهاى شیمیایى مى باشد كه ایجاد
اعتصاب پزشكان در » : مسمومیت حاد و مزمن مى كند. جهتاثبات مطالب فوق به یك سند انكارناپذیر استناد مى گردد
۱۶/ ۱۹ درصد به ۲ / در سال ۱۹۷۶ كه به مدت ۵ هفته طول كشید ۱۸ درصد از تلفات بیماران كم شد و دقیقا از ۸ « لس آنجلس
درصد هزار نفر جمعیت رسید، ولى پس از اینكه پزشكان شروع به كار نمودند تعداد تلفات بیماران افزایش یافت و حتى اندكى
( بیش از دوران قبل از اعتصاب رسید.( ۱
اعتصاب پزشكان باعث ۶۰ درصد كاهش مرگ و میر بیماران » ۱۳۵۳ با عنوان /۳/ مورد دوم خبر روزنامه اطلاعات مورخ ۳۱
مى باشد: « شد
اورشلیم  دیروز متصدیان كفن و دفن در گورستانهاى اسراییل اعلام كردند بر اثر اعتصاب ۱۰ روزه پزشكان در اسراییل »
میزان مرگ و میر در حدود ۶۰ درصد كاهش یافته است. متصدیان كفن و دفن مرد هها در یك مصاحبه مطبوعاتى گفتند كه نمى دانند آیا این امر یك واقعه تصادفى است یا آنكه واقعا بر اثر عدم مداخله پزشكان مردم جان سالم به در برد هاند. در جریان مصاحبه متصدیان گورستانها، خبرنگاران به شوخى اظهارامیدوارى كردند كه پزشكان براى ترحم به مردم هر چند یكبار دست
«! به اعتصا بهاى طولانى بزنند و كارى به كار بیماران نداشته باشند
پزشكى جدید مثل همه فعالیتهاى » : در فصل مربوط به پزشكى جدید مى خوانیم « جهان در سراشیبى انحطاط » در كتاب
دیگر جامعه معاصر نشانگر دید جهانى نیوتنى است. كار پزشكى با دید مكانیكى، مدت ۲۰۰ سال است كه بر مشاغل مربوط به تندرستى سایه افكنده است. تامس مك كئوون، یكى از خبرگان انگلیسى تندرستى، طرز تلقى رایج را بدین صورت خلاصه كرده
است: برداشتى كه از زیست شناسى و پزشكى در قرن هفدهم شده است، نوعى مهندسى برپایه مدل فیزیكى بود. طبیعت،
مكانیكى ادراכ مى شد و در زیست شناسى باعث پیدایش این نظر گردید كه جاندار را مى توان به صورت ماشینى به تصور آورد
كه اعضایش جداشدنى و بار دیگر متصل شدن ىاند بهاین شرط كه ساخت و كنش آنها كاملا" شناخته شده باشد. همین نظریه در پزشكى فراتر رفت و به این باورانجامید كه شناخت فرایندهاى بیمارى و پاسخ بدانها این امكان را به وجود م ىآورد كه بتوان
به خصوص به روشهاى فیزیكى (جراحى) و شیمیایى و الكتریكى دست به كار درمان شد.
را نشنیده اید ولى پزشكان با آن آشنا هستند. این كلمه ده حرفى را در مقابل Iatrogenic خوشبختانه شما اصطلاح پزشكى قرار دهید، پاسخشاحتمالا" عبارت خواهد بوداز دفاع فورى توأم با مختصرى وحشت. بیماریهاى پاتروژنیك (یا
بیماریهایى كه توسط پزشك بوجود م ىآیند) آنهایى هستندكه در واقع پزشكان، بیمارستانها، داروها و دستگاههاى درمان به
وجود م ىآورند. واقعیت این است كه وضع بیمار به دنبالاعمال یك اقدام پزشكى به طور موقت بهتر م ىشود ولى غالبا همراه
۷۵ تا ۸۰ درصد همه » مشكل بزرگترى براى تندرستى بیمار است. بخشى از توضیح مسئله به این واقعیت مربوط است كه بیمارانى كه به پزشك مراجعه و طلب كمك م ىكنند، بیماریهاى دارند كه یا به هر صورت خوب م ىشوند و یا با قو ىترین
با این حال پزشكان به جاى آنكه بیماران را به محل كمك هاى پزشكىابتدایى «. داروهاى امروزى هم قابل بهبود نی

4
بفرستند دست به عمل جراحى م ىزنند و داروهاى مختلفى نسخه م ىكنند كه براى بیمار مشكلات بزرگترى م ىآفریند. مثلا"
مى بریم، حال آنكه زیان درازمدت قرار داشتن در معرض تابش X بیشتر ما اكنون مى دانیم گرچه سود اندكى از دریافت اشعه آن بسیار بیشتر است. این پدیده در هیچ جا آشكارتر از آنتى بیوتیكها نیست. این داروى به اصطلاح عجیب براى تقریبا هر بیمارى عفونى كه وضعى بلاتكلیف دارد تجویز مى شود. نتایج حاصل فاجع هآمیز بوده اند. از آنجا كه آنتى بیوتیكها باكتریها را

ادامه مطلب

گفتارهائي از امام خمينى قدس سره و مقام معظم رهبري در رابطه با طب اسلامي- سنتى
كشورى كه دانشگاهى داشته مانند جندى شاپور كه درس خواندگانش، پزشك پادشاهان بودند، كار به جابجايى رسيده كه
پزشكانش يا از يهوديها شدند و يا از كسانيكه پيش خود تحفه حكيم مؤمنى را خوانده بودند...
همه مى دانيم كه در اين قرن اخير كه طب اروپايى به ايران آمد و در قسمت جراحى از آن چيزهايى ديدند و البته قدمهاى
بزرگى هم در اين قسمت برداشت هاند گرچه نصيب چندانى عايد ما نشده و معلوم نيست بشود لكن باز كم و بيش خدمت نهايى
به توده كرده است.
امروز در تمام كشور ايران كه به قول شما دانشگاهى مانند جندى شاپور داشته يكنفر كه قانون بوعلى را بفهمد معلوم نيست
باشد و اين ضربتى است كه اين كشور از دست اجانب به وسيله زمامداران بيخرد ما خورد.
يكى از دكترهاى امروزى م ىگفت بر ما و بر دكترهاى بزرگ اين كشور ثابت شده كه كارى از طب اروپا جز جراحى برنم ىآيد و
داروهاى اروپايى معالج نيست، بلكه مسكنى است كه ما بكار م ىبريم و انتظار آن داريم كه مرض دوره خود را طى كند و يا به
خوب و يا به هلاكت منجر شود.
گفتيم پس چرا دكترها اين مطلب را به مردم نمى گويند؟ گفت كسى قدرت اين گفتار را ندارد و درست گفت .......

ادامه مطلب

 

ضمیمه: اعترافات

   ذیلاً گوشه ای از اعترافات چند تن از مورخان و پزشکان معروف اروپائی درباره تعصبات غربیها نسبت به مسلمانان، برتری مکتب طبی مسلمانان نسبت به مکاتب دیگر و پیشتازی آنها در رعایت اصول بهداشتی جهت اطلاع خوانندگان از واقعیتهای کتمان شده در طول تاریخ درج می‌گردد :

   * « حقیقت این است که پیروان اسلام از مدت طولانی در زمره شدیدترین دشمنان اروپا محسوب بوده اند. اگر در زمان شارل مارتل و ایام جنگهای صلیبی یا جلوی قسطنطنیه تیغهای آبدار آنان قلوب ما را جریحه دار نکرده باشد بیشتر از همه تمدن آنان که در نهایت درجه کمال بوده است ما را سرافکنده ساخته و در حقیقت پست و حقیر نموده است.» دکتر گوستاولوبون، تاریخ تمدن اسلام و عرب

   * « بعضیها عار دارند اقرار کنند مسلمانان سبب شده اند که اروپای مسیحی از حال توحش خارج گردد لذا آن را مکتوم نگه می دارند ولی این نظر به حدی تآسف آور است که به آسا نی میتوان آن را رد نمود.» دکتر گوستاولوبون، تاریخ تمدن اسلام و عرب

   * «… از سال 814 میلادی اروپای لاتین در پائین [ترین] درجات جاهلیت و وحشیگری که تاریخ به یاد دارد فرو رفت وتنها در قلمرو حکمرانان مسلمان یعنی سیسیل و اسپانیا بود که تمدن برقرار ماند.» دکتر سیر یل الگود، تاریخ پزشکی جهان

   * « از قرن 12تا 17[در اروپا] رازی و ابن سینا حتی از بقراط و جالینوس هم برتر شناخته می شدند.» دکتر سیر یل الگود، تاریخ پزشکی جهان

   * « طب در قرن نوزده، به مقدار زیاد توجّه را از بیمار به بیماری منحرف ساخته است. بهترین نمونۀ این طرز فكر، مریضِ بیچاره ای است كه مانند توپ، بین بخشهای طبی و جراحی دست به دست می‌گردد و تحت آزمایشهای خسته كننده قرار می گیرد... آیا طب نوین، گرفتار عظمت و شكوه خیالی شده است ؟» دکتر سیر یل الگود، تاریخ پزشکی جهان

   * « مریضخانه های اسلام موافق اصول حفظ الصحة بنا شده و از مریضخانه های امروز ما بهتر بوده اند.» دکتر گوستاولوبون، تاریخ تمدن اسلام و عرب

   * « این مطلب نهایتاً موافق قیاس است که به قدری که اطبای امروز ما تلفات می دهند، اطبای اسلام در قرن دهم میلادی آنقدر تلفات نمی دادند.» دکتر گوستاولوبون، تاریخ تمدن اسلام و عرب

   * یوهان آبل در كتاب خود با عنوان Das schropfen. Eine  Bewahrte Heil methode  :  (حجامت یك شیوۀ درمان آزمون شده) ؛ كه در سال 1997 میلادی چاپ شده است دربارۀ حجامت می گوید : «  من اعتقاد راسخ دارم كه نه تنها امروز، بلكه برای همیشه امر حجامت را در درمان بیماریها نباید نادیده گرفت. حجامت پدیده ای است كه دخالت در خور [قابل توجه] در تنظیم كردن كار و عملكرد بدن انسان دارد. امری كه هرگز با روشهای دیگر نمی توان آن را جایگزین كرد... مطالعات ما نشان می دهد كه در آلمان می توان 75 درصد بیماریها را با شیوه های درمان طبیعی از جمله حجامت درمان نمود. » وی پس از نام بردن بیمارانی  كه تنها با یك بار حجامت بیماری چندین ساله شان بهبود یافته است می افزاید : « جان كلام این است كه چگونه می توان شیوۀ درمانی [ای] كه قادر است در كوتاهترین زمان، بدون عوارض سوءِ جانبی و هزینۀ گران و وقتگیر باعث بهبود در یك مرحله شود را به این علّت كه متعلّق به دوران قرون وُسطی است نادیده گرفت و از كاربرد آن صرف نظر نمود. »

   * پروفسور ژان‌ هامبورژه استاد معروف فرانسوی پس از یک عمر مطالعه و تحقیق در کتابی با عنوان اندرزهائی به دانشجویان پزشکی، می‌نویسد : « یکی از نتایج گرایشهای تجارب بی‌اندازه زیاد، درباره درمان بیماریها این است که رفته رفته نسبت به کلیه داروها بدبین گردیم… از من بعید [دور از انتظار] است که نسبت به داروها این چنین بدبین باشم ولی وقتی که می‌بینم نه تنها من بلکه همۀ مؤلفان و اساتید، دارای همین عقیده هستند که در اثر مصرف داروهای کنونی فصل تازه‌ای به بیماری‌های انسانی تحت عنوان ایاتروژنیک افزوده شده است، به خود حق می‌دهم که چنین بیاندیشم.»

   * دکتر پولاک در صفحه 418 کتاب ارزشمند خود ایران و ایرانیان می‌نویسد: «بیماری سل به ندرت در ایران مشاهده می‌شود.» این گفته دکتر پولاک در دل خود اعترافی است به عظمت طب اسلامی از آن جهت که بنا به گفته دکتر ایوان ایلیچ در کتاب قتل عام پزشکی در پزشکی آفت ‌زا، در همان دوران سل در اروپا بیداد می‌کرده است.

   *‌ مجله سازمان جهانی بهداشت مورخۀ ژوئیه 1978: « به چند دلیل مردم از طب جدید واخورده [شده]، به طرف طب سنتی زمان بقراط، جالینوس و شیخ الرئیس بوعلی سینا دانشمند شهیر اسلامی روی آورده‌اند :… 4ـ بعضی از داروهای شیمیائی که امروز تجویز می‌شوند، چندی بعد مضرّ و خطرناک اعلام می‌گردند. 5ـ با مصرف داروهای شیمیائی دایرۀ تعداد بیماریها نه تنها تنگتر نشده بلکه وسیعتر گشته است.» گیاه درمانی ـ محمد صادق رحجان ص 5

 


ادامه مطلب

بخش پایانی

   در این بخش روی سخن با آن دسته از افراد بی غرض و خوش نیتی است که علی رغم دلبستگی به دین و مظاهر آن و حتی در مواردی انتساب به دین بر این باورند که آموزه ها و اصول طبی ـ بهداشتی مُندَرَج در قرآن کریم و بیانات نورانی حضرات معصومین علیم السلام آموزهائی ابتدائی، غیر دقیق و ناقص اند و مربوط به دورانی هستند که در آن، مسلمانان به دلیل بضاعت ناچیز علمی و فکری، فاقد ظرفیت لازم برای هضم و درک مراتب کامل و پیشرفته علم طب بوده اند. ولی بشر امروز به لطف پیشرفتهای چشمگیر علمی موفق به ابداع اصول نوین در حوزه طب و درمان گردیده که بسیار کامل تر، معقول‌تر و کاراتر از اصول طبی 14 قرن پیش می باشند فلذا اصول طبی مندج در متون دینی به علت عدم تطابق با اصول علمی روز، اصولی غیر علمی، متروک و غیر قابل استفاده اند. عده ای از آنها پا را از این نیز فراتر نهاده، اظهار می دارند اگر خودِ معصومین علیهم السلام نیز در این زمان در قید حیات بودند به جای ترویج اصول صِحّی و درمانی اسلام به ترویج دستاورد های بشری در حوزه علم طب می پرداختند!.

با عنایت به روایات ذیل :

   قال الباقر علیه السلام لسلمة بن کهیل واحکم بن عتیبة:«شرِّقا و غرِّبا فلا تجدان علما صحیحا الّا شیئا خرج من عندنا اهل البیت»31

   امام باقر علیه السلام خطاب به سلمة و حکم : «اگر به شرق و غرب بروید به دانش صحیح دست نمی یابید مگر آنچه از نزد ما اهل البیت صادر شده باشد.»

   قال الباقر علیه السلام : «کلُّ ما لم یخرج من هذا البیت فهو باطل»32

   امام باقر علیه السلام : « هر[حکم ودانش]ی که از خانه ما[اهل البیت] صادر نشده باشد باطل است.»

   قال الصادق علیه السلام : «… فلیذهب الحسن یمینا و شمالا فوالله ما یوجدالعلم الّا ههنا»33

   امام صادق علیه السلام : «… به خدا سوگند اگر حسن [بصری] به چپ و راستِ [عالم] بود علم را جز در این خانه [اهل البیت] نخواهد یافت.»

و روایات دیگری با مضامین روایات بالا و یادآوری این نکته که بخش عمده ای ازعلوم عصر حاضر و منجمله طب مدرن محصول تجربه و اندیشه صِرفِ بشری است به نظر می رسد صاحبان این نظریه ملتفت توالی فاسد اعتقادی34 و عملی این استدلال نیستند. به عنوان نمونه یكی از توالی فاسد عملی این نظریه رشد قارچ گونه « عرفانهای منهای دین» در كشور  می باشد كه  مبلّغان و مروّجان آن، دقیقاً  با تمسک به جوهره نظریه و استدلال معتقدان به منسوخ شدن اصول طب اسلامی، تکنیک ها و روشهای نوین و مدرن کسب آرامش روحی، تمرکز فکر و ذهن، اتصال روح به منبع لایزال ؛ نظیر مدی تیشن و یوگا را جایگزین عباداتی همچون« نماز» می نمایند.

جهت پی بردن به خطای فكری به این دسته از افراد توصیه می شود علاوه بر تعمّق در توضیحات بالا به بخش ضمیمه این نوشتار كه حاوی قطره ای از اعترافات قابل تأمل  اندیشمندان غربی است، توجه فرمایند. 

مؤخّره :

   با عنایت به ضربات وارد شده بر پیکره طب اصیل اسلامی‌ـ‌سنتی که به قسمتهائی از آن در بخش چهارم این مجموعه اشاره گردید و همچنین مسائل غیر قابل ذکر دیگر، احیاء مجدد این مکتب طبی و جبران خسارتهای وارده بر آن، به تلاشهای مبرم دلسوزان و فرهیختگان، نیازمند است تا به مدد الهی با رفع موانع و نواقص، در زمانی بسیار کمتر از حد تصوّر قابلیت عرض اندام، در ابعاد ملی و بین المللی را پیدا کرده در جایگاه شایسته خود قرار گیرد.

   هدف اصلی از تدوین جزوه حاضر نیز ایجاد انگیزه در بین خوانندگان علاقمند و ارائه سرنخ‌هایی جهت تحقيقات35 و پژوهش‌های فردی یا گروهی در عرصه تولید علم و نظریه پردازی در راستای رفع موانع اجتماعى، فرهنگى، تاريخى و كاستیهای طب اصیل اسلامی‌ـ‌سنتی ؛ حسب علائق و توانایهای فردی بود، به این امید که با احیای مجدد طب اسلامی ـ سنتی، انشاءالله شاهد سربلندی بیش از پیش اسلام و جمهوری اسلامی ایران36، قطع وابستگی پزشکی به بیگانگان، ‌تقویت روحیه خودباوری و… باشیم


بخش ششم: مطالبی پیرامون حجامت

   چون حجامت یکی از ارکان بسیار مهم طب اسلامی‌ـ‌سنتی می باشد، در این فرصت به منظور ایجاد انگیزه، ساز و کار تأثیر حجامت و گوشه ای از فوائد حیرت انگیز و اثبات شده آن با بیانی ساده تقدیم می شود :

   الف) ساز و کار تأثیر حجامت : بطور خلاصه می توان گفت حجامت با 1) پا لایش خون از طریق خارج کردن فضولات و سموم خون که بر اثر فعل و انفعالات اعضای مختلف بدن، سوخت و سوز مواد غذائی، آلودگیهای آب وهوائی و دَه ها عامل دیگر ایجاد می گردند. 2) پاکسازی جداره رگها و عروقِمنتشره در سطح و اعماق بافتهای بدن از رسوبات. 3) تولید خون تازه از طریق فعال کردن سامانه خونسازی بدن و تزریق آن به چرخه جریان خون بدن ؛ طی فرآیندی شگفت انگیز تمام اعضای بدن را تحت تأثیر قرار میدهد. به عبارت دیگر حجامت با پالایش خون از فضولات و ترکیبات بیماریزا مثل چربی، قند و اورۀ اضافه و پاکسازی رسوبات چسبیده به جدارۀرگها، راه رسیدن خون تازه و تصفیه شده به بافتهای بدن را تسهیل میکند.

   ب) گوشه ای از فوائد حجامت :با توجه به ساز و كار تأثیر حجامت پیشگیری از سکته های مغزی و قلبی، تقو یت سامانه دفاعی بدن و افزایش حافظه از مهمترین فوائد عمومی و اثبات شده حجامت است. به عنوان نمونه بر اساس تحقیقات یك تیم آلمانی به سرپرستی دكتر یوكا سالونن  كه گزارش آن در مجله اشپیگل شماره سپتامبر 1992 درج شده است، حجامت با كاهش میزان آهن سرم از سكته های قلبی و مغزی پیشگیری می‌كند.

   ج) شبهات مخالفان حجامت : علی رغم اینکه حدود پانصد حدیث پشتوانه سنت حجامت می باشد و تحقیقات علمی داخل و خارج کشور نیز ثابت کننده فوائد غیر قابل انکار این سنت محمدی است، با این حال با مخالفتهای سرسختانه ای روبروست. هم اینک به دو استدلال مشهور مخالفان که عمده شان از طبقه پزشکان و برخی از مسئوولان شبکه درمانی کشور هستند پاسخ داده می شود :

  


ادامه مطلب


بخش پنجم: رئوس و اصول حفظ صحت 

 

   با عنایت به اینکه یک مسلمان جهت انجام شایسته بخش اعظم تکالیف دینی خویش نیازمند « روح سالم» و « جسم سالم» به صورت توأمان می‌باشد و بیماری و بی نشاطی هر یک از این دو، بیماری و بی نشاطی دیگری را در پی خواهد داشت22، در این بخش سعی بر این است تا از خلال انبوه توصیه ها، دستورات و برنامه های تغذیه ای طب اسلامی ـ سنتی، رئوس و اصول حفظ « سلامت جسم» با لحاظ محظورات اقتصادی و همچنین با ملاحظه قیود زندگی شهری و تمدنی عصر حاضر تقدیم گردد به این امید که عمل به آنها، با اذن خداوند حکیم، ضامن تأمین بخش قابل توجهی از صحت و سلامتی باشد.

   ـ اصل بسیار مهم (مادر) : به منظور معتدل نگه داشتن اخلاط اربعه در بدن، ‌بایستی تغذیه تان متناسب با اولاً: طبع و مزاج اختصاصی خود. ثانیاً : طبع مواد غذائی مصرفی. ثالثاً : طبع فصول مختلف سال. و رابعاً : طبع اقلیم جغرافیائی محل سکونت، تنظیم گردد. 23

   توصیه بسیار مهم1: نظر به اینکه در میان مواد غذائی صنعتی مورد استفاده در خانواده ‌ها، روغنهای نباتی و مایع و همچنین نوشابه های گازدار فوق‌العاده، مضر می‌باشند در اولین اقدام بطور کامل از برنامه غذائی حذف گردند.24 بجای روغنهای نباتی و مایع میتوانید روغن کنجد یا روغن هسته انگور یا روغن زیتون25 را جایگزین نمائید.26 ازمزایای این روغنها علاوه بر خواص متعدد طبی میتوان به قابلیت سرخ کردن چندین باره مواد غذائی با آنها منهای تولید مواد سرطانزا حین سرخ کردن اشاره کرد. زیرا این روغنها در برابر حرارت تقریبی250 درجه ای خواص مفید خود را حفظ میکنند ولی روغنهای نباتی ومایع در حرارت حدود 60 درجه مقاومت خود را از دست داده و تبدیل به ترکیبات دشمن سلامتی می گردند کما اینکه در حالت معمولی نیز حاوی ترکیبات بسیار مضر می باشند.

   توصیه بسیار مهم2: از آنجا که در منابع طب سنتی از «یبوست» تعبیر به «ام الامراض» یعنی مادر بیماریها شده، اقدام اساسی پیشگیری از یبوست و در صورت ابتلاء درمان آن می‌باشد. بهترین و اساسی‌ترین راه، صرف هفته‌ای حداقل دو وعده انواع آش‌های سنتی از قبیل آش‌دوغ، آش‌کشک،‌ آش‌بلغور،‌ آش‌چغندر، ‌آش آلو می باشد. خوردن یک قاشق غذاخوری عسل یا شیره انگور یا مقداری حلوا که با شیره انگور تهیه شده باشد ؛ به همراه آش، به عنوان مُصلِحْ، مضرات آن را برطرف می نماید. در قدم بعدی حتی المقدور از خوردن مواد غذائی یبوست آور خودداری فرمائید.

   ـ مراقبت دائمی از اعضای رئیسه بدن (‌کبد، ‌مغز،‌ قلب) و معده را در دستور کار خود قرار دهید. خاک شیر ـ روغن زیتون ـ نعناء ـ سوپ جو(با ریختن پودر تخم گشنیز، پودر زیره سیاه، و آبغوره خانگی داخل آن) ؛ از بهترین مواد مفید برای کبد می باشند27. همچنین جلوگیری از غلیظ شدن خون بوسیله حجامت و فصد (طبق تشخیص و توصیه طبیب ) راهکار بسیار مهمی در تأمین سلامتی این عضو حیاتی محسوب می شود. لازم به ذكر است كه خاک شیر، روغن زیتون و نعناء از مواد مفید برای معده نیز می باشند.

   ـ به هر طریقی که مقدور است فعالیت بدنی داشته از کم تحرکی اجتناب کنید.

   ـ حتی المقدور از مصرف محصولات غذائی صنعتی ‌به علت استفاده از مواد نگهدارنده مضر، اسانسها، هورمونها، رنگ‌های شیمیائی، ترکیبات اسیدی و علل دیگری از این دست خودداری نموده به جای آنها از محصولات خانگی و طبیعی استفاه فرمائید.

   ـ حتی المقدور از مصرف گوشت گاو و گوساله پرهیز نمائید. در روایتی از پیامبر اعظم صلوات الله علیه گوشت گاو، درد و مرض معرفی شده است28. همچنین ابوعلی سینا در کتاب مخزن الادویه 16 بیماری از جمله سکته و سرطان را به گوشت گاو نسبت داده می نویسد: «گوشت گاو دیر هضم و خون تولید شده از آن سوداوی و سبب امراض سوداوی همچون انواع سرطانها، جذام، ورم سپرز (طحال)، داءالفیل، واریس، بَهَق (پیسی اندام)، جرب (گری)، قوبا (پسوریازیس)، وسواس، تب ربع، درد مفاصل، عِرقُ النساء، قطع حیض، ولادت پیش از وقت و سبب خارش بدن و موت فجأة (مرگ ناگهانی در اثر سکته قلبی یا مغزی ) میگردد.»

   ـ حتی المقدور هفته ای حداقل سه بار شربت عسل و لیمو ترش : یک لیوان آب گرم + مقداری عسل طبیعی به همراه چند قطره لیموترش تازه به مقدار دلخواه ؛ میل شو د. حفظ نشاط جوانی وطراوت پوست صورت همچنین تقویت مواد حیاتی موجود در نطفه از خواص نوشیدنی فوق است.

   ـ حتی المقدور روزی یک قاشق غذاخوری عسل به هر طریق که مایلید میل فرمائید.

   ـ از نوشیدن انواع چایهای مفید سنتی که بالغ بر سی نوع می باشند، به تناسب خواص اختصاصی آنها و ذائقه و حال شخصی، غفلت نفرمائید. در برخی از منابع طبی قدیم از چای سیاه (چای مصرفی عموم مردم ) با عنوان خبیث ترین دَم کردنی یاد شده است و عموم متخصصان طب سنتی نیز بدون اینکه منکر چند فائده آن باشند از نوشیدن آن نهی می کنند. حتی المقدور از این نوع چای کمتر استفاده فرمائید. در صورت تصمیم به ترك نوشیدن چای سیاه، این امر باید با كاستن تدریجی ازكمیت وكیفیت (غلظت) آن صورت گیرد.

   ـ‌ کسانی که در معرض ابتلاء به پوکی استخوان می‌باشند علی‌الخصوص خانمها هفته‌ای یک وعده کالاجوش(كله جوش) و یك وعده اشکنه میل فرمایند. در زمان حاضر ‌سن شایع آغاز ابتلاء به پوکی استخوان در طیف گسترده ای از خانمها بین 35 تا40 سالگی است اما در گذشته بعلت تبعیّت از دستورات تغذیه ای و غیر تغذیه ای حکمای مجرّب و از جمله استفاده از کالاجوش و اشکنه سنتی، عده کمی از خانمها آن هم عموماً در حدود 80 الی 90 سالگی مبتلا به پوکی استخوان می شدند.

   ـ سالی حداقل یک بار در بهترین روز انجام «حجامت» در سال که توسط معصومین علیهم السلام، روز هفتم حزیران رومی تعیین شده است، تحت نظر طبیب مجرب سنتی دارای مجوز تأسیس مطب از وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشکی، حجامت عام انجام دهید.29 لازم به ذکر است حدود پانصد روایت در رابطه با توصیه به انجام حجامت، آداب انجام آن، فوائد آن و زمانهای مناسب انجام آن در منابع حدیثی موجود است.  

بخش چهارم: کاستی ها و موانع پیش روی طب اسلامی ـ سنتی

 

   تا بدینجا هر آنچه که به عنوان نمونه درباره نقاط قُوّت طب اسلامی‌ـ‌سنتی بیان شد و فوائد فراوان دیگری که مجال بیانشان نیست، همه در شرایطی محقق گشته که این طب با بی مهریها و موانع متعددی دست و پنجه نرم می کند که در صورت نبودشان، دستاوردها وتوفیقات آن صدچندان می شد. هم اینک به اهم آنها اشاره می‌گردد :
   1 ـ حدود یک قرن مبارزه فرهنگی و فیزیکی با طب اسلامی ـ سنتی، سرکوبی و حذف بزرگان و متولّیان اصلی آن توسط اراده های مشکوک18
وافراد ناآگاه 19و به دنبال آن توقف رسم حسنه تربیت سینه به سینه شاگرد توسط حکیمان مجرب و خبره، محرومیت این مشرب طبی از اطباء کارکشته و به قدر کفایت در عصر حاضر را در پی داشت که بعنوان بزرگترین فاجعه فرآیند رشد،کمال وگسترش آن را کند و مختلّ کرده است. از تبعات ناگوار فاجعه فوق می توان به ورود افراد ناآشنا به اصول و ظرایف تشخیص و درمان بیماری به عرصه درمان اشاره کرد که با روشهای درمانی ناقص وغلط، موجبات بدبینی و رویگردانی مردم از طب اسلامی‌ـ‌سنتی را فراهم می آورند.

    2 ـ عدم حمایت متولیّ رسمی تأمین بهداشت وسلامت جامعه ازطب اسلامی‌ـ‌سنتی و در موارد متعددی برخورد با متولّیان آن20 به سبب وجود ذهنیت خرافی نسبت به طب اسلامی‌ـ‌سنتی در برخی از مسؤولان نظام درمانی، بی اطلاعی آنان از اصول درمانی این مكتب طبی و […].

   3ـ حمایتهای گسترده مالی، تبلیغاتی، تحقیقاتی و آموزشی نهادهای قدرتمند بین المللی از طب غربی و همچنین تدوین وابلاغ چارچوبهای مطلوب و استیلاجویانه مجامع پزشکی غربی ازطریق سازمانهائی نظیر سازمان بهداشت جهانی و یونیسف به مراکز مسؤول بهداشتی، درمانی کشورهای جهان ازجمله ایران و الزام به اجرای آنها.  

Your browser may not support display of this image.
 

   4ـ عرض اندام مکاتب گوناگون التقاطی و بعضاً انحرافی در حوزه طب طبیعی از قبیل ترغیب به خام خواری و گیاه خواری شناخت طب اصیل اسلامی‌ـ‌سنتی و تمییز انحرافات و آموزه های التقاطی را با دشواریهائی روبرو کرده است.

  ویژگی اصلی این مکاتب التقاطی، ناقص و انحرافی؛ بزرگنمائی برخی از وجوه درمانی و بالعکس و نیز محدود نمودن فرآیند درمان در«گیاه درمانیِ صِرف» آن هم بدون در نظر گرفتن طبع و مزاج می باشد. درحالیکه طب اسلامی‌ـ‌سنتی علاوه بر تجویز گیاهان جهت درمان بیماریها دارای ارکان درمانی وسیعی همچون پالایش روحی و روانی بیمار ـ حجامت خشک و ترـ فصدـ حقنه ( تنقیه روده ها) ـ زالو درمانی ـ سعوط ( روغن ریختن داخلی بینی) ـ روغن مالی بدن و ماساژ ـ استحمام صحیح21 ـ استفاده از نوره متناسب با طبع و مزاج افراد است.تبیین مفاهیم پایه ای طب اسلامی‌ـ‌سنتی از قبیل مفهوم سردی، گرمی، تری، خشکی بر مبنای دستاوردهای علمی روز که مبتنی بر تجزیه اجزاء مواد غذایی در شرایط آزمایشگاهی و میکروسکوپی و دیگر روشهای علم مدرن است، مشخصه دیگر مکاتب فوق الذکر می باشد. به عنوان نمونه در تبیین چرائی و علت «سردیِ» طبعِ یک ماده غذائی ؛ با تجزیه انواع میوه ها، سبزیجات و مواد غذائی در شرایط آزمایشگاهی و بهره گیری از روش استقراء و قیاس، وجود ویتامین c را عامل سردی تشخیص می دهند که بر اساس این مبنای غلط مثلاًَََ فلفل سبز به علت داشتن ویتامین c فراوان باید سرد محسوب شده و کاهو به علت فقر ویتامین c باید گرم محسوب شود درحالیکه در واقعِ امر، قضیه کاملا بر عکس است یعنی کاهو سرد وفلفل گرم می باشد! ویژگی دیگر این مکاتب، تولید داروهای گیاهی بر اساس یک فرضیه ناقص علمی است. به این ترتیب که پس از شناسائی «مادۀ مؤثّرۀ» یک گیاه در فرآیند تجزیه آزمایشگاهی و انتساب اثرات درمانی گیاه به مادۀ مؤثره، بقیه اجزاء و مواد موجود در گیاه را اضافه تلقی کرده، حذف میکنند که عملی اشتباه وغیر قابل دفاع است چرا که طبق جهان بینی الهی آفرینش هیچ ذرهّ و مخلوقی لغو و باطل نیست. در این مورد نیز طبق حکمت الهی تمام ترکیبات بی شمار و متفاوت موجود در یک گیاه نقش خاص و منحصر بفرد خود را دارند و برآیند مجموع آنها موجب بروز مطلوب اثرات درمانی آن میگردند.

برای فهم دقیقتر مطلب تصور بفرمائید مربی یک تیم فوتبال به خیال اینکه عامل مؤثر گلزنی و پیروزی تیمش مربوط به یک یا چند بازیکن خط حمله است دروازه بان یا باقی بازیکنان را از زمین بازی اخراج نماید.

  5ـ سرکوب سریع علائم بیماری با تجویز گسترده آنتی بیو تیک ها، داروهای شیمیائی واعمال جراحی در طب مدرن، باعث انس گرفتن قاطبه مردم و بیماران با روشهای درمانی زود بازده و کم رغبتی آنها به درمانها و دارو های طبیعی ـ‌که به علت جایگزینی رویکرد درمان کامل و ریشه‌ای به جای سرکوب علائم بیماری ؛‌ چرخه جذب، تأثیر دارو و درمان در این مشرب طبی غالباً طولانی‌تر می‌باشد ـ شده و از منظر روانشناسی به مثابه مانعی بر سر راه گسترش طب طبیعی عمل می‌کند.  

Your browser may not support display of this image.

   6ـ فقدان تألیفات جامع و منطبق با اصول روانشناسی و زبان روز، به منظور تبیین طب اصیل اسلامی‌ـ‌سنتی و شناساندن ظرفیتهای فراوان و حیرت‌انگیز آن ‌به اقشار مختلف جامعه، ‌خاصّه قشر فرهیخته و تحصیلکرده.

    7 ـ نبود ترجمه‌های روان و منطبق با قواعد ادبی روز، از« منابع دست اول طب اسلامی ـ سنتی»که صدها سال قبل به زبانهای عربی و فارسی قدیم تحریر و نوعاً بدون فهرست در قالبهای سنگی و خطی، ‌طبع گشته‌اند و امروزه به ندرت قابلیت استفاده عمومی را دارند. دسترسی مشکل به کتب مرجع به دلایل مختلف ‌مِن جمله بی‌بهره بودن طب سنتی از کتابخانه تخصصی را می‌توان به عنوان مکمل نقیصه مورد اشاره ذکر کرد.

   8 ـ انجام نشدن تحقیقات جامع در مورد احادیث طبی و عدم تشریح حکمتهای نهفته در احادیث صحیح با کمک روشهای تحلیلی طب اصیل اسلامی ـ سنتی.

و…


بخش سوم: برخی از انحرافات مبنائی طب غربی 

Your browser may not support display of this image.  ـ ابتناء طب غربی بر شالوده نظریه های نادرست : یکی از فیلسوفان دوران رنسانس که آراء و نظرات او نقش به سزایی در تکوین و گسترش تمدن مدرن داشت، دکارت بود که دید جزء نگر و مکانیکی او به سرعت اغلب حوزه های علوم انسانی، تجربی، فیزیک و من جمله پزشکی را درنوردید و پزشکان آن عصر، باالهام از دیدگاه های او انسان را کالبد متشکل از اجزاء ‌و قطعات مکانیکی و محروم از مدیریت عالی روح و نفس تعریف کردند.( همانگونه که داروین با تنزّل شأن الهی انسان تا حد یک حیوان، صراحتاّ منشأ اولیه خلقت آدمی را درحیوانی بنام «میمون» دانست.) این تعریف وتلقی ماشینی و فاقد روح الهی از انسان، نطفه انحراف عظیمی را در طب منعقد کرد که منجر به تولد طب مدرن موسوم به«طب مولکولی» و حذف مکتب طبی بو علی سینا از صحنه شد. از نتایج مخربِ تعریف حیوانی از حقیقت وجودی انسان، یکی هم شبیه انگاری و جایگزینی ساختمان و ویژگیهای بدنی حیواناتی نظیر میمون، موش، خوک و خرگوش بجای ساختمان بدنی انسان در حوزه درمان و دارو سازی بود که به نوبه خود سهم بسزایی در انحراف طب ایفا نمود.

بعد از این تاریخ بود که به مرور مجامع پزشکی با مدد گرفتن از تجهیزاتی همچون میکروسکوپ در پی یافتن عامل بیماریها قدم به دنیای سلولها و مولکولها نهادند که نتیجه آن تجویز دارو، برای سلولها و مولکولهای مختلف بدن صرف نظر از کُلیّتِ بدن، شاخه شاخه شدن و تخصصی شدن بیش از حد و افراطی طب شد14.

گفتنی است همان زمان دانشمند و متفکر متأْلّهی چون نیوتن نسبت به ورود نظریات و تفکرات غیر الهی انحرافی به دنیای علم معترض شد و در برابر این پدیده به مبارزه علمی و روشنگری پرداخت ولی طولی نکشید که عنایت سردمداران مدعی آزاد اندیشی نهضت تجدد اروپا شامل حال ایشان گردید و آن چیزی نبود جز ؛ سلب کرسی استادی دانشگاه ایشان  و سپس طرد این دانشمند از محافل علمی.

نکته ای که ذکر آن در اینجا ضروی به نظر میرسد این است که از دلایل اصلی حذف مکتب طبی ابوعلی سینا از صحنه علمی و اجتماعی اروپای آن روز نه نقص و ضعف آن ـ که به اعتراف چند تن از مورخان مشهور غربی طبی پیشرو، مؤثر و فراگیر در آن دوره بوده است ـ بلکه وجود تعصبات شدید ملی و مذهبی در پیشقراولان نهضت تجدد بود که استیلای علمی مسلمانان بر اروپای مسیحی را برنمی تافتند15.

نکته دیگری که با توجه به مطالب این بند بیان آن خالی از لطف نیست این است که صرف نظر از صحت و سقم دیدگاه تقسیم علم به اسلامی وغربی و مشاجرات طرفداران آن نمیتوان منکر تأثیر جهان بینی، پیش زمینه های معرفتی و فلسفی برجهت گیری کلی علم گردید. همانگونه علمای جلیل القدر اسلام با استناد و تمسک به آیات نورانی قرآن کریم و آموزه های منظومه تفکر اصیل اسلامی توانستند خود را از بیشتر انحرافات دانشمندان غیر مسلمان و غربی مصون بدارند که تأسیس طب اسلامی‌ـ‌سنتی با مبانی خدامحور و انسانی و با توانمندیهای محیرالعقول در بیش از هزار سال پیش، شاهد مثال این ادعاست.  
 

Your browser may not support display of this image.  ـ سرکوب بیماری وحذف علائم بیماری16 به جای درمان وریشه کنی از طریق تجویز دارو : بعبارت دیگر، اصل در طب مدرن درمانِ (سرکوبِ) بیماری به مدد تجویز داروست، در صورتیکه اصل اولیه باید درمان از طریق اصلاح تغذیه باشد چه آنکه منشأ اغلب بیماریهای انسان، استفاده از مواد غذائی مضر برای سلامتی و عدم استفاده از اغذیه مفید برای سلامتی است.  

  ـ استفاده گسترده و بی حد وحصر از دارو های ناسازگار با طبیعت بدن انسان (داروهای شیمیایی،رادیو داروها و…)17

  ـ انحصار عامل بیماری در میکرب و کم اعتنائی به سهم روح و روان در ایجاد بیماری و در پی آن کاربرد گسترده آنتی بیو تیک ها برای از بین بردن میکروبها و باکتریها درحالیکه بسیاری از آنها نقش بسیار مهمی در تامین سلامت دارند.

  ـ پناه بردن به عمل های جرّاحی در مقیاسی وسیع درحالیکه در طب سنتی به ندرت و بعنوان آخرین راههای درمانی صورت می گیرد.


بخش دوم: مزایای طب اسلامی ـ سنتی

   مهمترین مزیت و افتخار طب اسلامی‌ـ‌‌سنتی، پی ریزی اصول و مبانی بنیادی آن بر پایه فرمایشات گهربار اهل بیت عصمت و طهارت سلام‌الله‌علیهم‌اجمعین در زمینه طب می‌باشد که بواسطه علم الهی و خطاناپذیر خویش از احاطه ای تامّّ و تمام بر حقیقت ابعاد روحانی و جسمانی انسان برخوردار بودند، فلذا طب اسلامی‌ـ‌سنتی به برکت اتکاء بر این موهبت بی نظیر، پس از گذشت حدود چهارده قرن همچنان پیشرو، بدیع و پویاست. (حال آنکه اساس طب مدرن چنانچه خواهد آمد بر پایه علم و اندیشه ناقص و پر‌خطای بشری یعنی علم منقطع از وحی بنا‌گشته‌است.) در سایه هدایتهای فوق بشری مهمترین مزیت دیگر این مکتب طبی، ریشه کنی و درمان کامل بیماری به جای سرکوب علائم ظاهری بیماری است. عدم وجود عوارض جانبی وبعضاً ناچیز در داروهای تجویز شده به علت منشأ طبیعی وسازگاری با طبیعت بدن، تشخیص دقیق بیماری بدون نیاز به تجهیزات پیچیده و گران قیمت،7 هزینه ناچیز نسبت به هزینه‌های هنگفت درمان بیماری درطب رایج را می‌توان به عنوان مزایای دیگر این مشرب طبی فهرست کرد.

در این مجال، برای روشن شدن مزایای توصیه‌های عمومی و درمانی طب سنتی، از باب مشت نمونه خروار به تشریح فواید یک توصیه دینی‌ـ‌طبی و تبیین کلی نحوه درمان یک بیماری نسبتاً فراگیر، در طب اسلامی‌ـ‌سنتی و طب مدرن، اکتفا می‌گردد. 
ادامه مطلب

 


بخش اول: فرایند درمان در طب اسلامی ـ سنتی

   از دیدگاه طب اسلامی‌ـ سنتی، تعادل اخلاط چهارگانه موجود در خون (سودا،صفرا،بلغم وخون)2 عهده دار تأمین بخش عمده ای از تندرستی و سلامت و به هم خوردن تعادل یک یا چند خلط از اخلاط فوق، عامل ایجاد طیف گسترده‌ای از بیماریها می‌باشد. اساس فرایند درمانی طب سنتی نیز در وهله اول بازگرداندن طغیان اخلاط به حالت تعادل از راه اصلاح خون است که بخش اعظم آن فقط و فقط با «اصلاح تغذیه»3 میسر می‌باشد، چرا که اجزاء متشکلۀ خون یعنی اخلاط چهارگانه از مواد غذائی وارد شده به معده تولید می‌گردد. ناگفته نماند چون در چرخه تولید خون صالح و سالم، سه عضو «کبد، قلب، مغز» و معده نقش اساسی و حیاتی ایفا می‌نمایند4حفظ سلامتی این اعضاء در طب اسلامی‌ـ‌سنتی از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. بعد از این مرحله، اصلاح سردی با گرمی و بالعکس و اصلاح خشکی با تَری و بالعکس، همچنین دفع مضرات مواد غذایی بوسیله مُصلحات آنها در درجه دوم اهمیت قرارمی‌گیرند.5 درصورتیکه پس ازطی مراحل فوق، بیماری پابرجا باشد نوبت به تجویز دارو6 
می‌رسد که طبیب متبحّر برحسب مزاج و طبع افراد از داروهای گیاهی، ترکیبی و دیگر روشها، جهت ریشه‌کنی آن بهره می‌گیرد. جراحی نیز درصورت ضرورت در آخرین مراحل روند درمان توسط طبیب اعمال می‌شود
.

 

امام خمینی رحمةالله علیه:سابق اینطور بوده است که کتب طبی شرق در اروپا
 رفته است،اروپا راطبیب کرده وآن طبیب های بزرگ رادرست کرده.
کتب شرق بوده است،کتاب شیخ الرئیس بوده،کتب رازی بوده است، و اینها
کار کردند. حالا چه شده است که ما حالا بعداز اینکه تمدن از شرق طرف
غرب رفته است، شرق تمدن را صادر کرده به غرب، حالا ما به واسطه
یک کارهای ناشایسته ای باید عقب افتاده باشیم و دستمان
را طرف غرب دراز کنیم، باید شرق سرپای خودش بایستد و
«. خودش رابیابد
دیدگاههای فرهنگی امام خمینی رحمةالله علیه : کبری اسدی مقدم

مقدمه:

مطالعات و پژوهشهاى تاریخی بیانگر این نکته است که صدها سال قبل اطبای مسلمانی چون ابن سینا، زکریای رازی و…با الهام گرفتن ازسخنان گهربار معصومین علیهم السلام و مبنا قراردادن آنها1 و همچنین با تكیه بر تجربیات شخصی و اطبای

 دیگر، مکتبی را در پزشکی بارور کردند که امروزه ـ‌علیرغم تمام نامهربانیها و سنگ اندازیهای یک قرن اخیر‌ـ درعمده بیماریهای قدیم و جدیدی که پزشکی مدرن از انجام آنها عاجز است، کار‌گشا و درمانگر است. در نوشتار پیش روی سعی بر این است تا اصول کلی درمان در طب اسلامی ‌ـ ‌سنتی و برتری آن نسبت به روش های درمانی طب مدرن با بیانی ساده و خالی از اصطلاحات تخصصی پزشکی بصورت بسیار خلاصه و اجمالی، مطابق اسلوب تحلیلی طب اسلامی ‌ـ ‌سنتی در هفت بخش و يك ضمیمه ارائه گردد. خوانندگان محترم در صورت تمایل به تحقیق و بررسی بیشتر حول برخی از مباحث طبی مطروحه در این جزوه می‌توانند به کتب و مقالات منتشره در این باره به خصوص مقالات تحقيقی، عالمانه و منحصر به فرد مرحوم سيد عبدالله خليلی مراجعه فرمایند. گلچینی ازاین مقالات به همراه سخنرانی دکتر حسین روازاده، در قالب لوح فشرده در دسترس علاقمندان می‌باشد. همچنین در رابطه با برخی از مباحث غیر طبی جزوه، مطالعه کتابهای «توسعه و مبانی تمدن غرب» نوشته سید شهیدان اهل قلم سید مرتضی آوینی و«اسلام و تجدد» نوشته آقای مهدی نصیری پیشنهاد می‌گردد.

پیشاپیش از خواننده محترم تقاضامند است کاستیها و قصورات ناخواسته این مجموعه را به دیده اغماض نگریسته، عفو فرمايند