بخش 4 :جايگاه حجامت در طب اسلامى


تهیه و تنظیم از: مرحوم سیدعبدالله خلیلى


در روایات مختلف بین ۳ تا ۷ اصل بعنوان اصول طب اسلامى ذكر گردیده است اما در تمامى این روایات چند اصل و از آن جمله حجامت بطور ثابت تكرار شده است. در یك بررسى آمارى بر روى روایاتى كه در مورد روشهاى درمانى تأكید شده توسط
معصومین(ع) بدست آمده است،مشخص گردیده كه حجامت در اولویت قرار دارد:
روش درمان و تعداد موارد تأكید شده دراحادیث:
20
حجامت: ۱۴ بار -حُقنه(تنقیه): ۱۳ بار -سَعوط (چكاندن دارو در بینى براى رفع مواد אز طریق بینى و ایجاد عطسه) : ۱۲
بار -حمام: ۱۰ بار- اَلقَىّ (استفراغ كردن و دفع مواد زائد از دهان) : ۹ بار -اَلكَىّ (داغ گذاشتن) : ۹ بار عسل (نوشیدن

شربت آن) : ۴ بار- نوره (زدایش موهاى زائد بدن) : ۳ بار- الطَىّ (روغن مالیدن به اعضاء) : ۱ بار


در مورد نوره لازم به ذكر است كه در روایات، تأكید زیادى روى آن نیست و لحن بیان اینگونه است كه م ىفرمایند چه بسابتوان نوره را به درمان افزود. همچنین در همه روایات داغ گذاشتن را به عنوان آخرین راه درمان ذكر كرد هاند لذا كاربرد آن در

زمانى است كه سایر روشهاى درمانى مؤثر نباشد.


در یك جمع بندى مى توان گفت كه حمام، نوره و روغن مالیدن به اعضاء جزء روشهاى بهداشتى هستند كه م ىتوانند كاربرد
درمانى هم داشته باشند. عسل نیز یك داروست كه در طب اسلامى از داروهاى فراگیر محسوب مى شود.
حجامت در كلام معصومین(ع)
الف ) اهميت حجامت:
۱ - حجامت هدیه شب معراج و از آیات الهى است:رسول اكرم(ص) در حدیث شب معراج م ىفرمایند:وقتى به آسمان هفتم صعود كردم هیچ ملكى از ملائك بر من گذرنكردند مگر اینكه گفتند » :
(۱)«. : اى محمد حجامت كن و امتت را به حجامت كردن و خوردن سیاه دانه و قسط امر كن."
خداوند متعال در سوره اسرى آیه اول دلیل معراج رسول اكرم صلى ا... علیه و آله و سلم را نشان دادن آیات و نشان ههاى الهى به ایشان ذكر كرده مى فرماید:


منزه است خدایى كه در شبانگاه سیرداد بنده اش را از مسجدالحرام به سوى مسجدالاقصایى كه اطرافش را مبارכ »

(۲) «. گردانیده ایم براى اینكه آیات خود را به او بنمایانیم بدرستى كه او شنونده بیناست


بنابر نص این آیه آنچه در شب معراج و در مسیر این سفر اتفاق افتاده است از آیات و نشان ههاى خداوند متعال است و حجتى
است براى رسول خدا(ص) تا به امتش ابلاغ نماید. بنابراین م ىتوان استنباط كرد كه حجامت نیز از آیات الهى است.

 » حضرت علامه طباطبایى در تفسیر المیزان و در ذیل آیه اول سوره اسرى ضمن بیان حدیث یا محمد احتجم وأمر امتك بالحجامه "مى گوید :واقعه شب معراج از معجزات بزرگ تمامى دوران آفرینش است كه به این شكل و به این جامعیت فقط براى پیامبر گرامى اسلام اتفاق افتاده و واقع هاى استثنایى در طول دوران خلقت است.


در حدیث معراج، فضایى را كه پیامبر اسلام صلى ا... علیه و آله از شرایط حاكم بر آسمان هفتم ترسیم مى فرماید، فوق العاده حائز اهمیت و استثنایى است و نشاندهنده عظمت و نقش مهم حجامت و سیاه دانه است. در این سفر فوق العاده كه براى اسوه انسانها و بهترین مخلوق خداوند متعال اتفاق افتاده אست و در مقامى كه خداوند تبارכ و تعالى میزبان و رسول گرامى اسلام
مهمان است و حاضران پیامبران و ملائك ةالله مى باشند، تنها هدیه مادى براى امت اسلامى حجامت و سیاه دانه است كه در راستاى هدایاى معنوى و آیات الهى دیگرى كه حضرت مشاهده فرموده، مورد نیاز بشر تشخیص داده شده است. در واقع رحمت الهى ایجاب مى كرده است كه همراه با دستورات هدایتگر معنوى دستوراتى نیز جهت سلامت جسم براى بندگانش داشته باشد.


۲ - رسول اكرم(ص) فرمودند(۳)«. آنقدر جبرئیل در مورد حجامت به من سفارش كرد كه فكر كردم مبادا واجب است » :
3-از امام صادق(ع) نقل شده است كه فرمود:جبرئیل بر رسول الله(ص) نازل شد و در مورد مسواכ، خلال كردن و . حجامت نمودن سفارش نمود.

ادامه دارد ................

Permalink |