نویسنده : mohammadhasan
تاریخ : یکشنبه 25 آبان1393

دوستان عزیز اگر در فیسبوک عضو هستید از پیج را لایک کرده و بازدید کنید https://m.facebook.com/cabalysm

نویسنده : دختر ایرانی
تاریخ : یکشنبه 11 آبان1393
گفتن بسم الله ضرر غذاها رو دفع میکند 

امیرالمومنین علی علیه السلام می فرماید:من برای کسی که بر سر سفره بنشیند. وبسم الله بگوئید ضامن هستم که از (ضرر) زدن غذا شکایت نکند, ابن کوا گفت:یا امیر المومنین من دیشب بسم الله گفتم و غذا خوردم و در حین حال غذا به من اذیت و آزار رساند,حضرت فرمود:شاید تو چند نوع غذا خورده ای و برای بعضی بسم الله گفتی ولی برای بعضی نگفته ای, ای لکع (ودر بعضی دعاعم این جمله را زیاد کرده عرض کرد:بلی,چنین است بخدا قسم ای امیر مومنان ) لکع به معنی پست و برده واحمق آمده ,

امیرالمومنین علی علیه السلام فرمود: من هیچ وقت دچار تخمه نشدم, به او گفته شد چطور؟چون لقمه ای به دهان نگذاشتم مگر اینکه نام خدا را بر <زبان> جاری ساختم و(بسم الله) گفتم و باز امیر المومنین به کمیل فرمود:ای کمیل هر موقع غذا خوردی بگو (بسم الله الرحمن الرحیم)باسم الذی لا  یضر مع اسمه و فیه شفا من کل الاسوا 
ـبه نام خداوند بخشنده مهربان به نام کسی (غذا خوردن را شروع میکنم) که با اسم و نام او هیچ ضرر و اسیب ی به من نمی رسد ودر نام نمی رسداو شفا هر بدی و دردی است ; 
داود گفت:به امام صادق علیه السلام عرض کردم: چگونه و چطور بسم الله بگویم؟حضرت فرمود: هنگامی که ظرفهای مختلفی سر سفره است,برای هر ظرفی بگو, عرض کردم: اگر فراموش کردم که برای هر کدام بسم الله بگو یم,حضرت فرمود: میگویی <<بسم الله علی اوله و آخره >> به نام خدا بر اولین و آخرین آنهاـ
نویسنده : دختر ایرانی
تاریخ : شنبه 10 آبان1393
حکایت بهلول و شیخ جنید بغداد

 

آورده‌اند که شیخ جنید بغداد به عزم سیر از شهر بغداد بیرون رفت و مریدان از عقب او....

شیخ احوال بهلول را پرسید.

گفتند او مردی دیوانه است.

گفت او را طلب کنید که مرا با او کار است. پس تفحص کردند و او را در صحرایی یافتند.

شیخ پیش او رفت و سلام کرد.

بهلول جواب سلام او را داده پرسید چه کسی هستی؟ عرض کرد منم شیخ جنید بغدادی.

فرمود تویی شیخ بغداد که مردم را ارشاد می‌کنی؟ عرض کرد آری..

بهلول فرمود طعام چگونه میخوری؟

عرض کرد اول «بسم‌الله» می‌گویم و از پیش خود می‌خورم و لقمه کوچک برمی‌دارم، به طرف راست دهان می‌گذارم و آهسته می‌جوم و به دیگران نظر نمی‌کنم و در موقع خوردن از یاد حق غافل نمی‌شوم و هر لقمه که می‌خورم «بسم‌الله» می‌گویم و در اول و آخر دست می‌شویم..





بهلول برخاست و دامن بر شیخ فشاند و فرمود تو می‌خواهی که مرشد خلق باشی در صورتی که هنوز طعام خوردن خود را نمی‌دانی و به راه خود رفت.


مریدان شیخ را گفتند: یا شیخ این مرد دیوانه است. خندید و گفت سخن راست از دیوانه باید شنید و از عقب او روان شد تا به او رسید.

بهلول پرسید چه کسی هستی؟

جواب داد شیخ بغدادی که طعام خوردن خود را نمی‌داند.

 

بهلول فرمود: آیا سخن گفتن خود را می‌دانی؟

عرض کرد آری...

سخن به قدر می‌گویم و بی‌حساب نمی‌گویم و به قدر فهم مستمعان می‌گویم و خلق را به خدا و رسول دعوت می‌کنم و چندان سخن نمی‌گویم که مردم از من ملول شوند و دقایق علوم ظاهر و باطن را رعایت می‌کنم. پس هر چه تعلق به آداب کلام داشت بیان کرد.

بهلول گفت گذشته از طعام خوردن سخن گفتن را هم نمی‌دانی..

پس برخاست و برفت. مریدان گفتند یا شیخ دیدی این مرد دیوانه است؟ تو از دیوانه چه توقع داری؟ جنید گفت مرا با او کار است، شما نمی‌دانید.

باز به دنبال او رفت تا به او رسید.

 

بهلول گفت از من چه می‌خواهی؟ تو که آداب طعام خوردن و سخن گفتن خود را نمی‌دانی، آیا آداب خوابیدن خود را می‌دانی؟

عرض کرد آری... چون از نماز عشا فارغ شدم داخل جامه‌ خواب می‌شوم، پس آنچه آداب خوابیدن که از حضرت رسول (علیه‌السلام) رسیده بود بیان کرد.

بهلول گفت فهمیدم که آداب خوابیدن را هم نمی‌دانی.

خواست برخیزد جنید دامنش را بگرفت و گفت ای بهلول من هیچ نمی‌دانم، تو قربه‌الی‌الله مرا بیاموز.



بهلول گفت: چون به نادانی خود معترف شدی تو را بیاموزم.

بدانکه اینها که تو گفتی همه فرع است و

اصل در خوردن طعام آن است که لقمه حلال باید و اگر حرام را صد از اینگونه آداب به جا بیاوری فایده ندارد و سبب تاریکی دل شود.

جنید گفت: جزاک الله خیراً! و

ادامه داد:

در سخن گفتن باید دل پاک باشد و نیت درست باشد و آن گفتن برای رضای خدای باشد و اگر برای غرضی یا مطلب دنیا باشد یا بیهوده و هرزه بود.. هر عبارت که بگویی آن وبال تو باشد. پس سکوت و خاموشی بهتر و نیکوتر باشد.

و در خواب کردن این‌ها که گفتی همه فرع است؛ اصل این است که در وقت خوابیدن در دل تو بغض و کینه و حسد بشری نباشد.
نویسنده : دختر ایرانی
تاریخ : جمعه 4 مهر1393
سربعدالطعام ولو خطوة

نم بعدالحمام ولو لحظة

بل بعدالجماع ولو قطرة

بعدازطعام راه برو اگرچه به 1گام باشد,

بعد از حمام بخواب اگرچه به 1لحظه باشد

وبعداز جماع و امیزش ادرار کن اگرچه به 1قطره باشد

نویسنده : mohammadhasan
تاریخ : شنبه 29 شهریور1393

 

عرق چیست؟ عرق از جمله فضولات حاصل شده از هضم سوم عروقی۱ است که از طریق منافذ روی پوست (مسامات) از  بدن دفع می‌شود و بعد از این‌که فضولات از منافذ پوست خارج شد در برخورد با هوای سرد خارجی به رطوبت تبدیل می‌شود و بر روی پوست می‌نشیند. اگر به‌طور مرتب عرق را از روی پوست پاک کنیم به‌طوری که مسامات پوست را مسدود نکند، خروج عرق بیشتر می‌شود. اما اگر عرق را از روی پوست پاک نکنیم، به مرور فضولات و مواد دفعی به روی پوست جمع می‌شود و مانع ترشح دوباره عرق می‌شود.

 رنگ عرق: رنگ عرق یا زرد است یا سفید، یا چرکین، یا خونابه مانند.

□ علت رنگ زرد عرق غلبه‌ خلط صفرا است.

□ علت رنگ سفید عرق غلبه‌ خلط بلغم و رطوبات است.

□ علت چرکین بودن عرق، غلبه خلط سودا است.

□ گاهی نیز، خون بسیار غلیظ و فاسد می‌شود و غذائیت خود را از دست می‌دهد و اندام‌های بدن آن را قبول نمی‌کند و طبیعت خواهان دفع آن می‌شود.

بوی عرق:  از نظر حکما  اگر بوی عرق بد نباشد علت آن پاکی بدن، از نظر عدم غلبه‌ی اخلاط است.

□ اگر بوی عرق ترش باشد علت آن غلبه‌ خلط بلغم است.

□ اگر بوی عرق تیز یا تلخ باشد علت آن غلبه‌ خلط صفرا است.

□ اگر عرق بسیار بدبو باشد علت آن عفونت اخلاط است که گاهی این حالت به دنبال خوردن یک دارو یا غذای خاص به وجود می‌آید.

□ همچنین بوی بد عرق می‌تواند به دلیل به تأخیر انداختن غسل جنابت یا حیض باشد. چرا که در این موارد به دلیل تجمع مواد دفعی بر روی پوست، لازم است فرد سریعا بدن خود را شستشو دهد.

□ گاهی نیز بوی بد عرق به دلیل کمی شستشو و دیر به دیر استحمام کردن است.

مکانیسم تولید عرق

همان‌طور که می‌دانید غذا نمی‌تواند از مجاری تنگ بدن عبور کند بنابراین برای این که به مصرف اندام‌های بدن برسد باید در آب حل شود و به کمک کمی صفرا این مسیر را طی کند. به این ترتیب آب آن را جاری و روان می‌کند و صفرا هم با قوت گرمی و تیزی خود آن را از داخل مجاری عبور می‌دهد. هنگامی که غذا به مصرف اندام‌های بدن می‌رسد و کار نقل و انتقال تمام می‌شود مقدار زیادی از آب همراه آن از طریق کلیه‌ها دفع می‌شود. بخشی نیز به تدریج با فضولات و مواد دفعی ترکیب شده به شکل عرق از مسامات خارج می‌شود. به همین دلیل، در هر بدنی بسته به نوع خلط غالب و یا احیانا سوءمزاج خاصی، بو و مزه عرق متفاوت خواهد بود.

عرق و حفظ صحت

اگر کسی به طور مدام عرق کند، چنانچه بدن را شستشو ندهد یا به طور مرتب عرق را از روی پوست پاک نکند، عرق مسامات بدن را مسدود می‌کند و فرد احساس سنگینی و ملال می‌کند. بنابراین افرادی که زیاد عرق می‌کنند بایستی به‌طور مرتب حمام کنند و بدن را با آب گرم بشویند.

از طرفی گاهی لازم است بیمار برای بازگرداندن سلامتی به بدن عرق کند. در این صورت باید ادویه مدرة عرق به شخص داد. به همین ترتیب در بعضی بیماری‌ها مانند تب‌ها (حمیات) بیمار پس از تعریق احساس سبکی و راحتی می‌کند.

چه کنیم تا عرق نکنیم؟

بهترین تدبیر جهت تعریق و حفظ صحت بدن، فعالیت بدنی و تحرک است. زیرا حرکت لطیف‌کننده‌ اخلاط و فضولات و تبخیرکننده و خارج‌کننده‌ی آنها – به شکل عرق – از مسامات است. البته این در صورتی است که اخلاط رقیق شده باشند. ولی اگر اخلاط غلیظ باشند، صرف انجام فعالیت بدنی موجب تعریق و خروج فضولات از بدن نمی‌شود بلکه در این صورت یکی از روش‌های تعریق بدن آن است که فرد به حمام برود و بدن را با آب گرم شستشو بدهد و اگر نیاز باشد قبل از این‌که بدن را بشوید مدتی در حمام گرم مکث کند تا خوب عرق کند. سپس خود را بشوید و بیرون بیاید. چنانچه لازم باشد عرق بسیار از بدن خارج شود بایستی ابتدا بدن را در حمام با نطرون و روغن زیتون ماساژ دهند و سپس آن را بشویند. اگر کسی نمی‌توانست به حمام برود (فرد تب‌دار) و از سویی لازم به تعریق زیاد داشته باشد تا احساس سبکی کند، بایستی به شیوه زیر عمل کند:

مقداری آب گرم خالص یا آب گرمی که در آن ادویه جوشانیده شده باشد پیش روی خود قرار دهد و پارچه‌ای به روی سر و بدن بیندازد به‌طوری که بخار آب به تمام بدنش برسد و بدن را گرم و پوست و مسامات را باز کند تا اخلاط زیر پوست رقیق و تبخیر شوند و به صورت عرق از بدن خارج شوند. در این بین با یک پارچه عرق را از روی پوست پاک کند تا به این ترتیب تعریق بیشتر شود.

علت  تعریق زیاد

چنانچه تحرک و فعالیت بدنی شدید باعث تعریق زیاد نباشد؛ مصرف معرقات (عرق‌آورنده‌ها)، ضعف قوه ماسکه، گشادگی مسام، کثرت رطوبات بدن، ضعف هضم و رقت فضولات موجب تعرق زیاد می‌شود.

ضرر تعریق زیاد: یکی از زیان‌های تعریق زیاد آن است که فرد را دچار ضعف و سستی می‌کند در این حالت بایستی عرق را حبس کرد. یکی از روش‌های حبس عرق آن است که بدن را خوب خشک نمایند و یک لباس نرم و نازک بپوشند و استراحت کنند.

علت کم بودن عرق

ضعف قوت دافعه، غلظت فضولات بدن، خامی اخلاط، تنگی مسام و کمی رطوبات بدن از دلایلی است که موجب تولید کم عرق در بدن می‌شود. از دیگر دلایل تعریق کم بدن استحصاف جلد است به این معنی که مسامات بدن به وسیله سرمایی که از بیرون با آن تماس داشته، بسته شده باشد و یا به دلایل دیگری از جمله عدم قوت طبیعت بر دفع و کمی شدید رطوبات بدن.

درمان بوی بد عرق

□ چنانچه بوی بد عرق به خاطر تعفن اخلاط باشد، باید به تعدیل مزاج پرداخت و از روی بو و رنگ عرق، ابتدا سوءمزاج و نوع خلط غالب را شناسایی کرد و سپس درمان را آغاز نمود.

□ اگر اسباب دیگری موجب بوی بد عرق شده باشد باید آنها را ترک کرد.

البته خوردن خوراکی‌هایی مانند زردآلو، کرفس، گل‌سرخ، گلاب، عرق بیدمشک، مشک، کنگر، شاهتره، دارچینی، و امثال اینها که عرق را خوشبو می‌کند را نباید فراموش کرد.

□ استحمام متواتر معتدل در اکثر موارد مفید است.

پانوشت:

۱-  هضم‌های چهارگانه عبارتند از:

هضم معدی، هضم کبدی، هضم عروقی، هضم اندامی.

فضول هضم اول یعنی هضم معدی، همان ثُفل غذاست که از طریق روده‌ها و به شکل مدفوع (بَراز) از بدن خارج می‌شود. فضول هضم دوم یعنی هضم کبدی شامل رطوبات، مائیت و اندک دُردی است که از هضم کبدی جدا می‌شود. این فضول در واقع به خاطر لطافتی که دارد از طریق ادرار دفع می‌شود. چنین ادراری قوام معتدل و رنگ اترجی دارد. فضول هضم سوم یعنی هضم داخل عروقی که دارای اجزای بلغمی رطوبی با کمی صفراویت است و طبیعت آنها را به شکل ادرار، بخار و  عرق از بدن دفع  می‌کند. فضول هضم‌ چهارم یعنی هضم اندامی، که دارای رطوباتِ رقیقِ قلیل با کمی صفراویت و سوداویت است. این فضول از طریق بخار و دُخان از بدن خارج می‌شود.

منابع:

- عقیلی خراسانی شیرازی، محمدحسین. خلاصه‌الحکمه، تصحیح، تحقیق و ویرایش: اسماعیل ناظم، انتشارات اسماعیلیان، قم ۱۳۸۵٫

- عبادیانی، محمد. جوش غرور جوانی، انتشارات نیاکان، تهران، ۱۳۹۲، جوش غرور جوانی محمد عبادیانی

نویسنده : mohammadhasan
تاریخ : دوشنبه 6 مرداد1393
مغز دوم شما کلید درک درمان بسیاری از بیماری هاست. بسیاری از مردم متوجه داشتن دو مغز در درون خود نیستند. مغز دوم انسان حائز اهمیت بسیار بیشتری، از آنچه ما در مورد سلامتی خود فکر می کنیم، است. ما فکر می کنیم که مغز حاکم و فرمانده فیزیولوژیکی انداممان است ولی اطلاعات دیگری در بدن انسان موجود است که احتمالاً ما در مورد آنها چیزی نمی دانیم و این بسیار حائز اهمیت است که بدانیم؛ کلید سلامتی ما در پی بردن به علت بیماری ها و مسائل مربوط به سلامتی جسمی، روحی و روانی ما در گرو مغز دوممان است.

هنگامی که ما افراد دیگر را در شرایط ظاهری و ویژۀ خودشان مشاهده می کنیم، در مورد احساسات درونی آنها و عللی که باعث بوجود آمدن آن شرایط ظاهری و ویژه شده است، توجهی نداریم.
«مغز دوم» یا مغز شکمی، متفاوت از مغزی است که در داخل جمجمۀ خود داریم. درحالی که مغز داخل جمجمه مشغول عملکردهای پیچیدۀ شناختی ما، از قبیل؛ پردازش اطلاعات، تغییر تنظیمات، دانش پروری و ... است، مغز شکمی ما شهودی عمل می کند و سیگنال و پیام های بدن و محیط زندگی را به مغز داخل جمجمه می فرستد و پاسخ آن را دریافت می کند.
درک مغز شکمی و فعالیت های آن در پاسخ به بسیاری از مشکلات ما که توسط پزشکان سنتی رد می شود، کمک بسزایی می کند. مغز شکمی انسان توسط دانشمندان به عنوان یک سیستم اعصاب و احساسات که با مغز درون جمجمه از راه «عصب واگ» مرتبط می باشد، شناخته شده است. هورمون ها و انتقال دهندگان عصبی یا همان مواد شیمیایی که تنظیم کنندۀ بدن هستند و در مغز درون جمجمه وجود دارد، در مغز شکمی ما نیز یافت می شوند. یکصد میلیون انتقال دهندۀ عصبی در طول خطوط مغز شکمی وجود دارد که این همان تعداد موجود در مغز درون جمجه است.
عصب واگ یا واگوس (پنوموگاستریک) طولانی ترین عصب مغزی و دهمین زوج اعصاب مغزی از ۱۲ جفت عصب مغز است که در بلعیدن غذا، صحبت کردن، فعالیتهای پاراسمپاتیک و هاضمه نقش دارد. این عصب مانند بیشتر اعصاب مغزی از ساقه مغزآغاز می‌شود و به شاخه‌های متعددی تقسیم می‌شود که عصب دهی اغلب عضلات حلق و حنجره، مری، معده و پاراسمپاتیک قلب، ریه، کبد، طحال و... را انجام می دهد. عصب شماره ۱۰ اطلاعات حسی درونی را از شکم و سینه دریافت می‌کند. در گذشته واگوتومی(قطع شاخه‌های انتهایی عصب واگ) یکی از روشهای درمان زخم پپتیک مقاوم به درمان بود.
مغز شکمی همچمین، تولیدی کنندۀ 95 درصد از سروتونین و دوپامین در بدن ماست. یدون سطح کافی این دو مادۀ شیمیایی در بدن انسان، «احساس خوب» ما به افسردگی، بی خوابی و دیگر ناراحتی های عاصفی می انجامد. ما باید برای شناخت این علائم بسیار خوشحال باشیم و باید به سادگی به فرمان مغز شکمی خود گوش فرا دهیم.
مغز شکمی ما نه تنها خلق و خوی ما را تحت کنترل دارد بلکه کلید درک بسیاری از بیماری هاست. اگر به این امر که 70 درصد از سیستم ایمنی بدن انسان در دستگاه گوارشی وی قرار دارد توجه کنیم، درک این موضوع نیز بسیار آسان تر می شود و مراقبت از هر دو مغز در بسیاری از موارد به بهداشت تمامی مناطق بدن کمک می کند.
چگونه می توانیم از مغز دوم خود مراقبت کنیم؟ اجازه دهید در ابتدا به آنچه تناول می کنیم، دقت کافی مبزول نماییم. دستگاه گوارش ما، مانند هر محیط دیگری، تابع آن چیزیست که درون آن می ریزیم. در رودۀ انسان که از 500 نوع مختلف سلول ساخته شده است، تعداد میکروب ها ده برابر دیگر نقاط بدن می باشد. اگر ما در رودۀ خود قادر به تولید محیطی سالم برای میکروب های سالم باشیم، بدن ما نیز سالم می شود. به همین سادگی!
چه جیزی باعث سلامتی مغز دوم می شود؟ متاسفانه ما در عمل می بینیم که تعداد بیمارانی که مشکلات جدی دارند هر روزه بیشتر و بیشتر می شوند و بسیاری از این بیماری ها از اختلالات ناشی از مسائل گوارشی است. البته برای هر بیمار، نسخه ای جداگانه تجویز می شود ولی شما می توانید برای بهبود سلامت دستگاه گوارشی خود از این روش های اولیه استفاده نمایید:

یک- دوری از گوشت های سفید یا قرمزی که به آنتی بیوتیک آغشته اند. این آنتی بیوتیک ها فلورای روده را برای رشد و نمو باکتری های مضر آماده می سازد و باعث می شود که باکتری های خوب و مفید از میان بروند که همین امر منجر به ضعف دفاعی بیشتر بدن انسان می گردد.

دو- دوری از مصرف بالای کربوهیدرات ها (قند) مانند؛ شکر، ماکارونی، برنج و برخی غلات. این مواد غذایی باعث رشد فلورای بد در دستگاه گوارشی می شود. در تمام طول تاریخ، بشر هیچگاه این مقدار زیاد شکر و کربوهیدرات های تصفیه شده را مصرف نکرده است. باید بدانیم که بدن ما برای بهینه سازی و گوارش این نوع مواد غذایی در تمام شبانه روز طراحی نشده است.

سه- دوری از مواد تحریک کنندۀ روده. اجتناب از مواد شیمیایی مانند غذاهایی که مواد نگهدارنده یا مواد افزایش دهندۀ طعم در ساختشان مورد استفاده قرار گرفته است. تا جایی که می توانید از مواد غذایی طبیعی استفاده کنید و از مواد غذایی اصلاح شده دوری کنید. روزانه حساسیت به گلوتن بیشتر می شود. گلوتن پروتئینی است که در گندم، جو و چاودار یافت می‌شود. این ماده باعث کش آمدن خمیر و ترد شدن بافت فراورده نهایی می گردد. 99 درصد از گندم مورد مصرف در امریکا، دارای 14 گونۀ جدید از گلوتن است که حدود 40 درصد از جمعیت این کشور به این گونه های جدید گلوتن حساسیت دارند.

چهار- افزایش مصرف غذاهای تخمیر شده مانند کلم رنده شدۀ آب پز با سرکه، مخمرهای تخمیر شده، یا چای تخمیر شده. تنها یک یا دوقاشق غذاخوری از یکی از این غذاهای خوشمزه در آغاز وعده های غذایی شما می تواند اکوسیستم درونیتان را با باکتری های خوب که مورد نیاز بدن ما هستند، آماده سازد.

ترجمه، تلخیص و برداشت: فرشاد سجادی
منبع:
http://themindunleashed.org/2013/12/tale-two-brains-second-brain-key-understanding-many-chronic-illnesses.html

نویسنده : mohammadhasan
تاریخ : چهارشنبه 18 تیر1393
کسانی که بر اثر گرمی مفرط مزاج قلب و /یا معده و /یا کبد، یا تولید حرارت مفرط در بدن بر اثر تعب جسمی و/یا روانی در طی ساعات روزه داری (و عوامل دیگر)، دچار تشنگی شدید و کاهش رطوبات بدن می شوند می توانند با مصرف ماءالشعیر طبّی به جای آب و چای در سحر و ساعات پس از افطار، عوارض ناخواسته احتمالی را کاهش دهند.

دستور تهیه ماءالشعیر طبی چنین است:

50 گرم جوی پوست کنده سالم (نه پرک و نه نیمکوب) را با چهار لیوان آب (یک لیتر)، با حرارت ملایم، آهسته بجوشانید تا وقتی که جوها به حالت شکفته و کاملاً پخته برسند. این زمان به طور متوسط 40 تا 50 دقیقه طول می کشد. پس از آن، تا این ترکیب سرد نشده، آن را صاف کنید و در جای خنک قرار دهید تا سرد شود. از این چهار لیوان بیش از سه لیوان جو به دست می آید که حداکثر دو روز در یخچال قابل نگهداری است. نوشیدن این مایع بهتر از هر نوشیدنی دیگری می تواند در برابر استرس گرمایی و تشنگی و تحلیل رطوبات، فرد را محافظت کند. البته کسانی که معده سرد و/یا تر داشته باشند بهتر است در هر لیوان آن یک قاشق مرباخوری عسل حل کنند و سپس آن را بنوشند. ماء الشعیر طبی نباید غلیظ و ژله ای شود و الا تأثیر آن معکوس خواهد شد. اگر جو کاملاً مرغوب و مناسب باشد رنگ ماءالشعیر به سرخ ملایم و کمرنگ مایل می شود.

هنگام مصرفِ عادی، ماء الشعیرِ به دست آمده باید تکان داده شود تا دُردی و بخش رقیق آن با هم مخلوط شوند و فرد از غذائیت ماء الشعیر نیز منتفع شود.

در صورتی که نوشیدن ماء الشعیر همراه با رسوب آن برای خورنده خوشایند نباشد، می تواند فقط قسمت آبکی رقیق بالای آن را بنوشد و دُردی آن را دور بریزد، بدین ترتیب فرد از کیفیت سردی دهندگی و تری بخشی ماء الشعیر طبی بهره مند می شود ولی از غذائیت آن سودی نمی برد.

مصرف این فرآورده خانگی به فرد (به خصوص فردی که مزاج گرم و خشک دارد) کمک می کند تا از خشکی پوست، زردی رنگ پوست بدن، گودافتادگی چشم ها، یبوست، غلظت خون، تحریک پذیری عصبی، آزردگی های کلیوی احتمالی و ... دور بماند

نویسنده : mohammadhasan
تاریخ : چهارشنبه 18 تیر1393

دانش طبیعت - روزنامه جمهوری اسلامی با دکتر «عباس یداللهی» متخصص بیوتکنولوژی و اصلاح درختان و عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس درباره خوب و بد میوه‌ها گفت وگو کرده است.

اين گفت‌وگو، به شرح زير است:

* چرا ميوه‌هاي امروزي، عطر و طعم كمتري در مقايسه با ميوه‌هاي قديمي دارند؟

كاهش عطر و طعم ميوه‌ها و صيفي‌هاي امروزي در مقايسه با ميوه‌ها و صيفي‌هاي قديم، به‌‌دليل ورود گونه‌هاي جديد آنها به بازار است؛ مثلا خيارهايي كه در حال حاضر در بازار وجود دارد، انواع اصلاح‌شده‌اي هستند كه عطر و بوي چنداني ندارند، يعني ژن توليد بو يا آروما در آنها يا وجود ندارد يا بسيار كم است.
زماني كه ميوه يا صيفي، بوي كمي داشته باشد، طعم آن هم تحت‌تاثير قرار مي‌گيرد و از نظر مصرف‌كننده، چندان مطلوب به نظر نمي‌رسد. به‌طور كلي، بسياري از ميوه‌هاي امروزي مانند انواع مركبات يا برخي از سبزي‌ها و صيفي‌ها، جزو گونه‌هاي اصلاح‌شده هستند و با اينكه درشت‌تر، شكيل‌تر و متقارن‌تر از ميوه‌هاي قديمي‌اند، عطر كمتري دارند و طعم آنها هم تغيير كرده است.

* آيا اين ادعا كه ميوه‌ها و صيفي‌هاي درشت‌تر و شكيل‌تر، ارزش تغذيه‌اي كمتري هم دارند، درست است؟

نه، نمي‌توانيم ادعا كنيم ميوه‌هاي درشت‌تر، ارزش تغذيه‌اي كمتري دارند. اين روزها در تمام بازارهاي جهاني، ميوه‌هايي كه ظاهر و رنگ بهتري داشته باشند، پسنديده مي‌شوند و توجه به عطر و طعم ميوه‌ها، بيشتر در ايران مطرح است.

* آيا باور استفاده از كود و سم بيشتر براي توليد ميوه‌هاي درشت‌تر، صحت دارد؟

معمولا اينطور نيست. در ميان ميوه‌هاي مختلف، برخي از ارقام آنها جزو ارقام درشت هستند و شكل ظاهري آنها ربط چنداني به نوع پرورششان ندارد. مثلا پاملو كه از خانواده مركبات و شبيه پرتقال است، گونه درشتي است و امكان دارد وزن هر يك عدد از آن به 2 كيلوگرم هم برسد و اين مساله ربطي به استفاده از كود و سم ندارد. معمولا رسيدگي بهتري به ميوه‌هاي درشت‌تر در زمان پرورش آنها شده است.

* پس شما نظريه استفاده از هورمون براي پرورش ميوه‌هاي درشت‌تر را هم رد مي‌كنيد؟

امكان استفاده از هورمون فقط براي پرورش كيوي و انگور، وجود دارد. گاهي از هورمون سايتوكينين براي توليد كيوي‌هايي درشت‌تر استفاده مي‌كنند كه البته استفاده از اين هورمون براساس قوانين بهداشتي كشور ما، مجاز و قانوني نيست. برخي از ارقام انگور را هم با استفاده از هورمون جيبرلين، در اندازه‌هاي درشت‌تري پرورش مي‌دهند.

* استفاده از جيبرلين هم غيرمجاز است؟

نه، اين هورمون در ساير كشورهاي جهان هم براي پرورش برخي انگورها استفاده مي‌شود و مصرف آن در ايران هم منع قانوني ندارد.

* استفاده از اين هورمون‌ها باعث به خطر افتادن سلامت مصرف‌كننده نمي‌شود؟

جيبرلين كه مشكلي ندارد اما هورمون سايتوكينين ممكن است خطرهايي را براي سلامت مصرف‌كننده ايجاد كند.

* آيا مصرف‌كننده‌ها مي‌توانند آلوده بودن كيوي‌ را به هورمون سايتوكينين تشخيص دهند؟

نه ولي نبايد كيوي‌هاي خيلي بزرگ را بخرند چون امكان آلوده بودن آنها به هورمون وجود دارد.

نویسنده : mohammadhasan
تاریخ : پنجشنبه 29 خرداد1393

چکیده
ماساژ درمانی از جمله روش های پیشگیری و درمانی مطرح در پزشکی ایرانی است
دانشمند و طبیب ایرانی قرن » قطب الدین شیرازی « که از سوی پزشکان ایرانی از جمله
هفتم هجری مورد مداقه قرار گرفته است.
ماساژ درمانی از منظر پزشکی ایرانی روشی برگزیده برای مقابله با اختلالات
خاص، شامل اجتماع موضعی مواد در بدن، پروش موضعی اندام، تحلیل مواد ریحی، دفع
غلبه سردی، تغییر جریان گردش مواد در بدن، ممانعت از تحلیل رطوبت های ضروری و
معتدل کننده نرمی یا سفتی بدن است.
در طب ایرانی با توجه به کاربردهای مختلف ماساژ اعم از افزایش گرمی موضعی،
تحلیل مواد یا ممانعت از دفع بیش از حد رطوبات بدنی سبک های مختلف پرفشار،
ضعیف، طولانی مدت، کوتاه مدت، خشن، نرم و معتدل ماساژ تعریف شده است.
در واقع کمیت و کیفیت ماساژ در طب ایرانی متناسب با تفاوت های بدنی، سنی و
شرایط محیطی افراد انتخاب می شود و بر این اساس است که مدت، قوت و خشونت
ماساژ و نیاز به روغن مالی یا نوع روغن تعیین می شود.
پزشکان ایرانی توجه ویژه ای به ماساژ ورزشی داشته و ماساژ های خاصی را قبل و
بعد از ورزش توصیه کرده اند. حکمای ایرانی مالش کف پا را به عنوان یک امر
بهداشتی درمانی در سطح جامعه خود ترویج می کردند. به نظر می رسد برای احیای -
» تحفه سعدیه « در كتاب » دلك « بررسي نظرات حكماي ایراني در خصوص
در جامعه ی امروز، بازیابی نظرات دانشمندان ایرانی و مرور » غمز « و » دلک « دوباره ی
علمی میراث به یادگار مانده از گذشتگان این سرزمین کمک کننده باشد.

مقدمه
ماساژ درمانی در بین فرهنگ های مختلف بشری تاریخچه ای هزاران ساله
دارد. در چین باستان، ژاپن، هند، ملل عربی، مصر، یونان )بقراط پزشکی را هنر
مالش دادن تعریف می کند( و روم دست نوشته هایی از ماساژ وجود دارد. ) 1( در
منابع متعدد پزشکی ایران از قدیمی ترین کتاب پزشکی فارسی به یادگار مانده از
قرن سوم هجری )هدایت المتعلمین( تا منابع مربوط به سده های اخیر از جمله
با سرفصلی مشخص » غمز « و » دلک « بحث ماساژ یا » حفظ الصحه ناصری « کتاب
- .) غالباً در بخش کلیات یا علوم پایه طب ایرانی مورد بحث قرار گرفته است. ) 8 2
و » ماساژ بدن « معادل » مالیدن « و » دلک « در منابع طب سنتی ایرانی، واژه های
به » فشار با انگشتان بر نواحی مختلف از جمله کف پا « به معنای » غمز « کلمه ی
حکیم و طبیب قرن هفتم هجری نیز در » قطب الدین شیرازی « . کار رفته است
ضمن شرح گفته های ابن سینا در این خصوص اقدام به » تحفه سعدیه « کتاب
گردآوری نظرات سایر دانشمندان در ارتباط با ماساژ کل بدن و ماساژ کف پا
نموده است که با توجه به از دست رفتن اصل آن منابع بر ارزش و اهمیت کتاب
) وی افزوده شده است. ) 9
اما با وجود تمام ریزبینی ها و نظریات علمی مطرح شده از سوی دانشمندان
ایرانی کمتر مطالعه ای است که به بررسی ماساژ ایرانی اختصاص یافته یا آن را به
مجامع علمی معرفی کرده باشد. حتی کارآزمایی های بالینی صورت گرفته در
ایران نیز اثر دیگر سبک های ماساژ مانند ماساژ سوئدی ) 11 ( و رفلکسولوژی
11 ( را بررسی می کنند. این در حالی است که امروزه پس از یک دوره کم (
توجهی ناشی از رشد فن آوری در عرصه پزشکی شاهد گسترش اقبال عمومی به
استفاده از ماساژ و دیگر روش های درمانی طب مکمل و جایگزین هستیم به خصوص
گونه ای که بنابر گزارش مرکز ملی تحقیقات سلامت آمریکا تنها در یک سال
نزدیک به 18 میلیون نفر از افراد بالغ این کشور ماساژ گرفته اند ) 12 ( و بر پایه
مطالعات گسترده ایی که در رابطه با ماساژ صورت گرفته است کتاب علمی ماساژ
درمانی بر اساس نتایج بالینی تألیف شده است. ) 11 ( بنابراین لازم است که با یک
بازنگری علمی و جامع از ماساژ ایرانی مقدمات تحقیقات بالینی در این حوزه
فراهم شود.
روش کار
9( در کنار نسخ ( ،» تحفه سعدیه « این تحقیق برپایه ترجمه نسخه خطی کتاب
1 و ، عربی ) 4( و فارسی قانون ابن سینا ) 14 ( و دیگر منابع معتبر طب سنتی ) 2
8 5 ( صورت گرفته است و جهت تکمیل بحث ضمن بهره گیری از کتب جدید -
ماساژ درمانی ) 11 و 15 ( با مراجعه به پایگاه های اطلاعاتی Medline و Elsevier
و Google Scholar از جدیدترین مقالات منتشر شده در این حوزه استفاده شده
است.
اثرات درمانی ماساژ از منظر پزشکان ایرانی:
ماساژ در پزشکی ایرانی در بحث پیشگیری و درمان اختلالات عضوی و
عمومی بدن مطرح است. اثرات ویژه دلک و غمز بر بدن را با استفاده از منابع
معتبر پزشکی ایرانی و نظرات قطب الدین شیرازی می توان به صورت زیر برشمرد
- :)9 2(
.1 دفع مواد غلیظ از یک عضو : ماساژ مواد زایدی را که در عضوی خاص
جمع شده اند و به علت غلظت و لزوجتشان با داروهای مسهل یعنی داروهایی که
مواد زاید را از طریق سیستم گوارشی دفع می کند ) 11 ( قابل جذب و دفع نیستند
رقیق می کند و برای تحلیل و دفع تدریجی آماده می سازد.

.2 پرورش موضعی اندام: ماساژ می تواند باعث پرورش موضعی اندام شود؛
چرا که در ماساژ بدون مشارکت سایر اعضا می توان گرمای یک عضو را افزایش
داد و با اتساع موضعی مجاری و رقیق ساختن مواد خونرسانی به آن را تقویت
کرد در حالی که در ورزش حتی ورزش های موضعی به ناچار اندام هایی نیز که
قصد بزرگ کردنشان را نداریم حرکت داده می شوند و این هدف به خوبی تأمین
نمی شود.
.1 تحلیل مواد ریحی: ماساژ مواد خاصی که در اصطلاح تخصصی طب سنتی
به آن ها مواد ریحی گفته می شود یعنی از نظر قوام همچون باد هستند را تحلیل
می برد. دفع این مواد به علل مختلفی از جمله قوام خاص یا نپختگی شان با
داروهایی مثل مسهل ها ممکن نیست ورزش هم روش درمانی مناسبی نیست
چراکه ورزش درمانی در این موارد باید قوی و طولانی باشد و انجام چنین
حرکاتی برای خیلی ها ممکن نیست بنابراین بهترین روش درمان در این موارد
همان دلک یا مالش است. از طرفی در مواردی ممکن است مصرف دارو ممکن
نباشد یا بیمار به مصرف آن رضایت ندهد و به خوردنش عادت نداشته باشد که
در این موارد نیز ماساژ روش منتخب درمانی است.
.4 مقابله با غلبه برودت موضعی: ماساژ روش درمانی مواردی است که بر اثر
غلبه سرمای شدید )برد مجمد( بر یک اندام ایجاد می شود مثل انواع کشیدگی یا
اسپاسم های ایجاد شده در عضلات گردن و ترقوه که بهترین درمان شان مالش بعد
از پاکسازی بدن از مواد زاید است.
.5 جذب مواد به موضع ماساژ: ماساژ می تواند ماده را از عضوی به عضو
دیگر جذب کند و با این حرکت بدون این که ماده ای از بدن دفع شود جریان
آسیب زا از عضو بیمار منحرف و بیماری رفع می شود. حکما این روش را به

صورت ماساژ پا در درمان بیماری های اندام فوقانی خصوصاً سردرد مطرح
) کرده اند. ) 11
.1 ممانعت از تحلیل مواد: از فواید ماساژ با روغن ممانعت از تحلیل
رطوبت های ضروری بدن با ایجاد انسداد در منافذ پوستی است که از این اثر در
بخش ماساژهای بعد از ورزش بیش تر بحث می شود.
.1 به اعتدال رساندن نرمی یا سفتی بدن: ماساژ می تواند بدن های سفت را
متخلخل یا منعطف و بدن های نرم و شل را محکم کند و این کار تنها با مالش
ممکن است. در واقع انباشتگی یا تکاثف بدن های متخلخل، استحکام بدن های نرم،
تکاندن یا متخلخل کردن بدن های انباشته و نرم کردن بدن های سخت و محکم از
اهداف ماساژ شمرده می شود. بنا به نظر شیخ ماساژ شدید قبل از خواب با خشک
کردن بدن مانع ریزش مواد رطوبی به مفاصل می شود و قطب الدین نیز این امر را
) ناشی از محکم شدن اعضا بیان می کند. ) 4 و 9
» دلک « دسته بندی
یا مالش در طب ایرانی بر حسب مدت و چگونگی انجام به » دلک «
دسته های مختلفی تقسیم می شود که چهار دسته اول را بقراط در کتاب
آن را تکمیل کرده » حفظ الصحه « آورده است و جالینوس در کتاب » قاططریون «
تا منابع اخیر » قانون « است. این دسته بندی که مورد تأیید ابن سیناست از کتاب
- :) طب سنتی تقریباً یکسان است ) 2 و 9 4
-1 مالش سخت یا قوی که با اعمال فشار بر اندام ها انجام می شود و باعث
استحکام آن ها می شود. این ماساژ بیشتر از این که باعث تحلیل شود موضع را گرم
می کند.
-2 مالش ضعیف که با اعمال نیروی ملایم باعث جاری شدن رطوبت در اندام
00 / فصلنامه تاریخ پزشكي........... سال پنجم، شماره چهاردهم، بهار 2931
امیرمحمد جلادت، فاطمه عطارزاده، مرضیه چروم، مجید نیمروزي
و تخلخل و سستی یا آرامش می شود؛ این ماساژ به آرامی و در زمانی کوتاه انجام
می شود پس گرمی یا تحلیل چندانی به همراه ندارد.
-1 مالش بسیار یا مالش طولانی مدت که به صورت پی در پی در زمانی دراز
صورت می گیرد؛ در این ماساژ تحلیل بیش تری حاصل می شود.
-4 مالش معتدل یعنی ماساژ در حدی که خون به موضع جمع شود و قبل از
کاهش بالندگی یا بروز تحلیل متوقف شود؛ این ماساژ باعث چاقی موضعی
) می شود. ) 1
-5 مالش خشن یا کیسه کشی؛ در این ماساژ با مالیدن پارچه ای خشن خون
به سرعت به سطح عضو جذب می شود و با سستی عضو مقابله می شود.
-1 مالش نرم یا املس که به وسیله دست یا پارچه ای نرم انجام می شود باعث
جذب خون به موضع و حبس آن در آن جا می شود. این ماساژ با ایجاد تخلخل
سطحی در عضو باعث تجمع خون در آن جا و تنگی مجاری وابران و در نتیجه
حبس خون در موضع می شود و اجازه تحلیل نمی دهد.
بنابراین با در نظر گرفتن سه حالت دیگر یعنی مالش معتدل در قوت و
ضعف، مالش قلیل یا کوتاه مدت و مالش معتدل در نرمی و خشونت 9 حالت یا
سبک ماساژ در پزشکی ایرانی قابل تعریف است که هر کدام برای شرایط فردی
) 9 و 14 ،1 ،1، و محیطی خاصی مناسب هستند. ) 4
» دلک « انتخاب سبک مناسب
عوامل متعددی از منظر پزشکی ایرانی در انتخاب سبک ماساژ دخیلند؛
وضعیت بدنی از جمله این موارد است. سازگارترین نوع مالش در بدن های شل و
متخلخل مالش ضعیف و اندک است یعنی وقتی توان بدنی کم است مالش ضعیف
یا کوتاه مدت مناسب است اما آن گاه که نیروی بدنی قوی است مالش قوی و
05 / فصلنامه تاریخ پزشكي........... سال پنجم، شماره چهاردهم، بهار 2931
» تحفه سعدیه « در كتاب » دلك « بررسي نظرات حكماي ایراني در خصوص
طولانی مدت، بایسته است. در بدن های معتدل هم، ماساژ معتدل بهترین ماساژ
) است. ) 1 و 9
ماساژ قوی و دراز مدت باعث سفتی و پرورش اندام می شود و با بدن های
چاق گوشتی سازگار است؛ به عبارتی این افراد توان تحمل چنین ماساژی را دارند
اما افراد چاق غیرعضلانی که پیه زیادی دارند به علت تجمع فضولات در بدن شان
و ضعفی که دارند ماساژ قوی را تحمل نمی کنند و مناسب ترین ماساژ در این افراد
) ماساژ طولانی مدت است. ) 1 و 9
در انتخاب شیوه ماساژ توجه به فصل نیز لازم است سازگارترین انواع مالش
در زمستان مالش قوی است چرا که در این فصل نیروی درونی خوب است؛ از
طرفی غذا معمولاً غلیظ، حرکت کم و مواد مجتمع در بدن زیاد است. اما در
تابستان مالش باید ضعیف و کم باشد زیرا منافذ بدن باز هستند و نیروی بدنی
تحلیل می رود. در بهار تخلخل بدن کمتر از تابستان است و مواد زیادی در بدن
جریان دارند که باعث افت نیرو می شود؛ لذا در این فصل ماساژ ضعیف تر از
زمستان اعمال می شود و مالش دراز مدت مناسب ترین نوع مالش در بهار است و
بالاخره در پاییز مالش باید ضعیف باشد چرا که در این فصل مسام باز یا متخلخل
) 1 و 9 ، است و به دنبال گرمی فصل قبلی بدن تحلیل رفته است. ) 4
برای رسیدن به نتیجه مطلوب از ماساژ درمانی باید به قوام و مقدار ماده
مجتمع در بدن هم توجه داشت. هنگامی که قوام ماده لطیف است ماساژ باید کوتاه
یا ضعیف باشد و آنگاه که ماده غلیظ است ماساژ باید طولانی مدت باشد چرا که
مالش کوتاه مدت توانایی تحلیل ماده غلیظ را ندارد. اگر ماده کم باشد مالش
اندک یا ضعیف، کافی است و اگر ماده فراوان باشد مالش قوی یا زیاد، سودمند
) است. ) 1 و 9

نوع مالش در سنین مختلف نیز باید متفاوت باشد. از آن جا که رشد کودکان
نیازمند رطوبت است نباید مالش به گونه ای باشد که این رطوبت را در کودکان
تحلیل برد به عبارتی در کودکی ماساژ باید ضعیف یا اندک باشد اما در جوانی،
میانسالی و پیری سازگارترین مالش، مالش درازمدت است زیرا در جوانی حرارت
بدنی زیاد، مزاج بدن خشک و مواد مجتمع در بدن لطیف است پس حرارت زیادی
با مالش نباید اعمال شود، در افراد میانسال و پیر نیز با توجه به ضعف بدن و تجمع
مواد زاید در بدن مالش دراز مدت سازگارترین ماساژ است.
درست است که مالش سفت، سخت و زبر بدن را سفت می کند اما چنین
ماساژی کودکان را از رشد باز می دارد زیرا رشد زمانی است که بدن قابلیت
انعطاف داشته باشد؛ به علاوه تحلیل زیاد حرارت غریزی را ضعیف می کند و توان
رشد را کم می کند. در زمان بلوغ چون بدن سفت می شود مالش سخت تحلیل
زیادی را به دنبال ندارد و باعث سفتی بدن می شود در این حالت فسادپذیری بدن
) کمتر خواهد بود. ) 1 و 9
در ماساژ باید به اعضای آسیب دیده و اندام اطرافشان هم توجه داشت و
) مراعات این اعضا لازم است. ) 9
ماساژ ورزشی
ماساژ را بر اساس این که بدن را مستعد تحلیل پذیری کند یا این که خستگی
دلک « و » دلک استعداد « یا عوارض ناشی از تحلیل را رفع کند به دو دسته
) 1 و 9 ، تقسیم می شود. ) 4 » استرداد
دلک استعداد، مالشی است به منظور آماده سازی بدن برای تحلیل مواد زاید.
هدف اصلی از این ماساژ رقیق سازی مواد زاید موجود در بدن، اتساع منافذ پوستی
و تحلیل فضولات است.

این ماساژ قبل از حرکت یا ورزش به صورت نرم شروع می شود و به تدریج
شدت می گیرد تا در ادامه با ورزشی که فرد می کند دفع فضولات بهتر صورت
بگیرد؛ البته بسته به مواردی که گفته شد یعنی با توجه به شرایط فردی، سنی،
همچنین مواد موجود در بدن و اندام آسیب دیده مالش استعداد متفاوت اعمال
می شود و در کودکان نظر به نیاز شان به رطویت غریزی برای رشد چنین ماساژی
توصیه نمی شود.
دلک استرداد، دلکی است که پس از ورزش صورت می گیرد. در این دلک
:) 1 و 9 ،1 ، رقیق و خالی از حرکات سخت و شدید دو هدف دنبال می شود ) 4
.1 تحلیل مواد زاید باقی مانده از ورزش و رفع درد ناشی از تجمع سموم در
نام دارد نباید از روغن استفاده کرد یا » دلک مسکن « بدن. در این ماساژ که
روغن مصرفی را باید از نوع روغن های تحلیل برنده و گشاینده منافذ بدن انتخاب
) 18 و 19 ، کرد؛ مانند روغن زیتون کهنه ) 1 تا باعث بسته شدن منافذ و توقف
تحلیل نشود.
.2 ماساژ به منظور جلوگیری از دفع بیش تر رطوبات بدنی؛ این ماساژ با
استفاده از روغن های لزج مسدود کننده منافذ پوستی به صورت ملایم، بدون فشار
و در زمانی معتدل انجام می شود. نیاز بدن به این ماساژ مانند نیاز آن به سکون حین
ورزش است؛ پس جزیی از ورزش خوانده می شود در حالی که ماساژ مسکن را
) که همانند ورزش ایجاد تحلیل می کند صنفی از ورزش شمرده اند. ) 9
ماساژ استرداد برعکس ماساژ استعداد به قوت آغاز می شود و به تدریج به
اعتدال می گراید تا انتقال وضعیت از حالت متحرک حین ورزش به حالت سکون
ناگهانی نباشد. بهتر است این ماساژ به صورت پیوسته و پیاپی باشد و حرکت
دست ماساژور در جهت های گوناگون باشد تا اثر مالش به قسمت های مختلف

اندام برسد. در این بین باید ماساژگیرنده هم اندام خود را بکشد تا مواد زائد بهتر
دفع شوند. نفس گیری و حبس آن نیز در این امر سودمند است زیرا عضلات
صدری کشیده می شوند و فضولات شان دفع می شود؛ البته در این هنگام باید شکم
شل باشد تا مواد از سینه با پایین هدایت شوند و بعد در بازدم عضلات شکم هم
) 1 و 9 ، سفت می شوند تا مواد به مجاری دفعی هدایت شوند. ) 4
در برخی موارد ورزشکاران وسط ورزش ماساژ استرداد را می گیرند تا
اندامشان قوی و بزرگ شود، در این صورت نیازی نیست که ماساژ زیاد باشد.
)9(
در فردی که بدن مناسبی دارد ماساژ باید در کمیت و کیفیت معتدل باشد
زیرا در این افراد هدف سخت یا سست کردن بدن نیست بلکه هدف حفظ اعتدال
بدن است؛ مگر اینکه فرد غذای نامناسبی خورده باشد و تحلیل و دفع مواد زاید
) باقی مانده در اهداف ماساژ قرار گیرند. ) 9
نکات مربوط به روغن مالی حین ماساژ
روغن مالی از عواملی است که می تواند مانع تحلیل شود و خشکی ناشی از
مالش بیش از حد را رفع می کند. روغن مصرفی در ماساژ ایرانی بسته به جثّه یا
هیکل افراد، فصل، خلط یا ماده جاری در بدن و توان بدنی متفاوت است. در سخنه
یا هیکل متخلخل و شل روغن فراوانی لازم است اما در بدن های متلزز یا توپر
روغن باید اندک باشد.
در فصول خشک یعنی پاییز و تابستان روغن باید زیاد باشد اما در بهار و
زمستان به دلیل رطوبت موجود در این دو فصل اندکی روغن کافی است. روغن
بنفشه برای مالش در فصل تابستان مناسب است در حالی که روغن های شود و
.) بابونه برای زمستان مناسب هستند ) 1

در کل روغن مالی یا با روغن های محلّله است مانند روغن بابونه، شود و
زیتون کهنه که منافذ بدن را باز و به تحلیل فضول کمک می کنند یا باعث تبدیل
18 و 19 ( یعنی سردی حاکم بر موضع را رفع می کنند و یا با ، مزاج می شوند؛ ) 1
روغن های معتدله مرطبه است که رطوبت می بخشند؛ ) 21 ( مانند روغن بنفشه،
نیلوفر و کدو و التبه در مواردی نیز از روغن هایی استفاده می شود که با جمع
کردن پوست و تنگی منافذ آن مانع عرق کردن می شوند و پوست را تقویت
) می کنند؛ مانند روغن زیتون نارس )انفاق( یا روغن مورد. ) 21
حال اگر خلط یا ماده رطب زایدی که می خواهد تحلیل رود از جمله اخلاط
خشک باشد روغن زیاد لازم است و برعکس اگر تر یا رطب باشد روغن باید
اندک باشد. هرگاه توان بدنی ضعیف باشد برای جلوگیری از تحلیل زیاد روغن
زیادی لازم است؛ درحالیکه هرگاه توان فرد خوب است روغن چندانی لازم
) نیست. ) 9
عوارض ناشی از خطا در انتخاب سبک ماساژ
در شرح تحفه سعدیه در خصوص سوء تدبیر یا اشتباه در سبک ماساژ بحث
قابل توجهی ارائه می شود. شرح وی با این جمله از شیخ شروع می شود که: مالش
سخت نابه جا خطر کمتری از مالش نرم اشتباه به همراه دارد. وی این سخن را نقلی
از مقاله دوم کتاب حفظ الصحه جالینوس دانسته است و در بیان معنای
چنین توضیح می دهد که خطا یا در کمیت است یا در کیفیت، اگر مالش » خطا «
صلب باشد باعث می شود که بدن سفت شود و در مقابل آفت های داخلی و
خارجی مقاومت تر شود درحالی که ماساژ نرم بدن را مستعد فساد می کند؛ پس
ماساژ سفت در هر حال برای بدن بهتر است اما اگر خطا در کمیت باشد و مدت
زمان مالش بیش تر از آنچه که باید طول بکشد پس تحلیل زیادتری صورت

می گیرد؛ در حالی که اگر مدت ماساژ کمتر از مدتی که باید باشد تحلیل کامل
انجام نمی شود اما این خطا به راحتی با فعالیت ورزشی به دنبال ماساژ جبران
می شود پس خطر چنین اشتباهی که قابل جبران است کمتر از افراط در ماساژ
است که ممکن است قابل جبران نباشد و با کم شدن رطوبت لازم در بدن رشد
متوقف شود.
اما در ادامه بحث می گوید که اشتباه در انتخاب کیفیت مناسب ماساژ هم
می تواند به رشد کودک صدمه بزند چرا که بدنی که زیاد سفت شده است انعطاف
لازم برای رشد را از دست می دهد پس همیشه ماساژ قوی هم ماساژ بهتر نیست و
با توجه به سن باید که در اطفال سبک ماساژ را ملایم تر و کوتاه تر از حد لازم
) انتخاب کرد. ) 9
نظریه های مطرح در خصوص ماساژ کف پا و شرایط اتاق ماساژ
قطب الدین بعد از اتمام شرح گفته های ابن سینا، مطالبی را در خصوص ماساژ
د 415 ق/ 1144 م( به شرح خود می ( » ابوالفرج عبدالله بن الطیب « کف پا از کتاب
افزاید. وی آرامش حاصل از ماساژ کف پا را ناشی از وجود انتهاهای عصبی زیاد
در پا و به جریان افتادن مواد سرازیر شده به سمت پا طی فعالیت های روزانه ذکر
می کند. این اعتقاد وجود داشته است که جریان و حرکت مواد به سمت سر سبب
.) خواب آلودگی می شود ) 22
قطب الدین اشاره ای نیز به اتاق ماساژ می کند و بیان می کند که بخاری
)گرمی بخشی محیط( باید در ورودی اتاق باشد تا به تعریق کمک شود چرا که
در خروجی اتاق باشد نفوذ حرارت و گرما به بدن عرق کرده ماساژ گیرنده و
) منافذ باز پوستی زیاد خواهد بود و باعث خشکی و مانع تعریق می شود. ) 9

نتیجه گیری
امروزه ماساژ درمانی یکی از شایع ترین شکل های درمانی رو به گسترش دنیا
) 21 و 24 ، است که مطالعات بالینی متعددی به آن اختصاص یافته است. ) 11
در طب ایرانی نیز ماساژ یکی از اصول حفظ تندرستی محسوب می شود و
جایگاه خاصی در پیشگیری و درمان دارد. نکته قابل توجه ماساژ در پزشکی
ایرانی متفاوت بودن سبک ماساژ با توجه به تفاوت افراد است. در این شاخه از
طب مکمل و جایگزین کمیت و کیفیت ماساژ براساس شناختی که پزشک از
برایند فعالیت هورمون های درون ریز و متابولیسم پایه افراد پیدا می کند و با توجه
به شرایط محیطی حاکم بر افراد سبک ماساژ طوری انتخاب می شود که گرمی،
سردی، خشکی یا تری غالب بر آنها به تعادل نزدیک می شود و این یک نقطه
با » دکتر مصطفوی « قوت برای طب سنتی ایران محسوب می شود چرا که به قول
استفاده از این مدل تشخیصی، می توان بسته های درمانی را متناسب با افراد مختلف
طراحی کرد ) 25 ( اما شرط استفاده از آن آشنا شدن مجدد جامعه علمی امروز با
این زبان علمی است.
نظریه طب ایرانی با تأکید بر متفاوت بودن اثرات ماساژ با توجه به شرایط
مختلف فردی و محیطی این فرض را مطرح می کند که برخی از پاسخ های منفی
بالینی مرتبط با ماساژ ) 21 ( ممکن است ناشی از عدم توجه به این دسته بندی باشد.
در طب ایرانی با ارزیابی که از علایم گرمی، سردی، خشکی یا تری غالب بر
افراد صورت می گیرد سبک های مختلفی از ماساژ پیشنهاد می شود که در هر کدام
در مدت، سرعت و نیروی اجرایی متفاوت هستند و با روغن های خاص یا بدون
روغن مالی انجام می شوند. نتایج بالینی حاصل از مطالعات امروز نیز مشخص کرده
است که نیاز به روغن، مدت و عمق ماساژ با توجه به هدف درمانی باید متفاوت
باشد به عنوان مثال مشخص شده است که برای رفع خستگی و بی حالی بهتر است
که ماساژ کوتاه مدت یعنی کمتر از 21 دقیقه باشد ولی برای رسیدن به آرامش
بیشتر ماساژ های سطحی، طولانی یعنی بالای نیم ساعت و با روغن های خاص مثل

) روغنی با اسانس اسطوخودوس مؤثرتر است. ) 11
نکته قابل توجه دیگر در ماساژ ایرانی مربوط به ماساژ انتهاها یا ماساژ پاست.
« ماساژی که امروزه تحت عنوان بازتاب شناسی یا Reflexology شناخته شده و »
آمریکایی متولد قرن 19 میلادی به عنوان وارد کننده این علم به » فیکسجرالد « از
مورد » تحفه سعدیه « مجامع علمی یاد می شود در بیش از هفت قرن پیش در کتاب
مداقه قرار گرفته و چند نظریه در مورد مکانیسم اثرات آرام بخشی این نوع ماساژ
ارایه شده است که امروزه هم در کتب بازتاب شناسی مطرحند. ) 15 ( بر طبق این
نظریه ها وجود پایانه های عصبی فراوان در پا و گردش مجدد موادی که طی
فعالیت روزانه به انتهای بدان سرازیر شده اند توجیه گر آرامش حاصل از ماساژ
کف پا هستند. البته در منابع ایرانی از جمله کتاب قانون ابن سینا مکانیسم دیگری
نیز در توجیح اثرات درمانی ماساژ پا قید شده است و آن منحرف شدن جریان
ریزش مواد آسیب زا از اعضای حیاتی به سمت انتها هاست که در مقاله دیگری از
این نویسنده به آن پرداخته شده است. ) 11 ( به هر حال اهمیت این ماساژ در نظر
حکما به گونه ای بوده است که باعث شده است آنها استفاده از سنگ پا در
حمام ها را به عنوان یک اصل فرهنگی بهداشتی در جامعه خود ترویج دهند و در -
آثارشان قید کنند که این عمل، بسیاری از بیماری ها خصوصاً امراض عصبی را در
جامعه کم می کند. ) 8 1 ( از این اشارات مشخص می شود که احیای ماساژ در -
جامعه امروزی نیز بدون پشتیبانی و حمایت پزشکان و مسئولان بهداشتی درمانی -
جامعه ممکن نیست و امید است که بازنگری میراث به جا مانده از مکتوبات
پزشکان ایرانی بتواند راه را برای احیای نقاط قوت فرهنگی بهداشتی ایرانی در -
جامعه امروز هموار کند.

فهرست منابع
1. Brault JS, Kappler RE, Grogg BE. Manipulation, Traction and Massage, Physical Medicine and Rehabilitation. 4th ed: Saunders Philadelphia, Pa; 2000. p. 427 - 47.
.2 اخوینی بخارایی، ا. )قرن 11 (: هدایت المتعلمین فی الطب. متینی ج، چاپ دوم، مشهد: چاپخانه
1144 ه.ش. - ، دانشگاه مشهد، صص 111 8
.1 رازی، محمدبن زکریا. )قرن 4 1 (: المنصوری فی الطب.ترجمه: ذاکر، م.ا. تهران: انتشارات دانشگاه -
1181 ه.ش. ،111 ، تهران، صص 242
.4 ابن سینا، حسین .)قرن 4 5 (: القانون فی الطب. القش ا، زیعور ع. بیروت: عزالدین، بیروت، صص: -
1418 ه.ق. ) 1981 م.(. - ،211 15
.5 - - ، جرجانی، س.ا. )قرن 5 1 (: ذخیره خوارزمشاهی. نسخه عکسی. تهران: سیرجانی س، صص 151 1
1155 ه.ش.
.1 - - .) 1111 ه.ق. ) 1915 ، ارزانی، م.ا. )قرن 11 12 (: مفرح القلوب. لاهور: سلیم لاهور، صص 121 11
.1 - -11 ، عقیلی خراسانی شیرازی، م.ح: خلاصة الحکمه، ناظم ا. چاپ اول، قم: اسماعیلیان، صص 414 81
1185 ه.ش. ،851
.8 1181 ه.ش. - ، گیلانی، م.ک: حفظ الصحه ناصری. چوپانی ر. تهران: المعی، صص 152 1
.9 - . قطب الدین شیرازی: تحفه سعدیه. نسخه عکسی مدرسه شهید مطهری. صص 995 9
.11 خداکرمی، ن. حسابی نژاد، م. اکبرزاده باغبان، ع. سلیمانی، ف: تأثیر ماساژ بر رشد و تکامل
- . شیرخواران. فصلنامه علمی پژوهشی توانبخشی: 1189 ، سال یازدهم،شماره 5، صص 14 8
.11 میرزایی، ف. کاویانی، م. جعفری، پ: تأثیر رفلکسولوژی بر اضطراب زنان نخست زا. مجله حیات:
- . 1189 ، سال شانزدهم، شماره اول، صص 15 11
12. Massage Therapy: An Introduction [database on the Internet]. National center for complementary and Alternative Medicine. NCCAM. [cited Updated August 2010]. Available from: http//nccam.nih.gov.
13. Andrade C-K, Clifford P. Outcome-Based Massage From Evidence to Practice. 2nd ed. Philadelphia . Baltimore . New York . London: lippincott Williams & Wilkins, a Wolters Kluwer business; 2001, 2008.
.14 - ، ابن سینا، ح: قانون در طب. ترجمه: شرفکندی. ج 1. چ ششم. تهران: سروش، صص 111 18
1111 ه.ش.
50 / فصلنامه تاریخ پزشكي........... سال پنجم، شماره چهاردهم، بهار 2931
امیرمحمد جلادت، فاطمه عطارزاده، مرضیه چروم، مجید نیمروزي
15. Marquart H. Reflexotherapy of the Feet. Stuttgart - New York: Thieme(international School of Reflexotherapy of the feet); 2000.
.11 صادقپور، ا. جلادت، ا.م: داروهای مسهل، مهمترین دسته دارویی در طب سنتی ایران. مجله طب
- . سنتی اسلام و ایران: 1191 ، سال ششم، شماره 2، صص 111 1
.11 جلادت، ا.م. عطارزاده، ف. همایونی، ک: غمزدرمانی در پزشکی ایرانی و مقایسه آن با بازتاب
.1191 ، درمانی، سال چهارم، شماره 4
.18 1989 م. - ، ابن رشد: الکلیات فی الطب. نسخه عکسی: طالبی ع. شیبان ح. صص 111 24
.19 جرجانی، س.ا. )قرن 5 1 (: الاغراض الطبیه و المباحث الاعلائیه. ترجمه: تاجبخش، ح. ج 1، چاپ -
- .1188 ، دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، صص 218 21
.21 ، شیرازی، م. )قرن 11 (: تسهیل العلاج. مؤسسه احیاء طبیعی. چاپ اول. تهران: جلاالدین، ص 114
.1188
.21 - . هروی م. قرابادین صالحی. نسخه عکسی. صص 111 21
.22 ارزانی م.ا. )قرن 11 12 (: مفرح القلوب. ترجمه: ناظم، ا. باغبان، م. جلد 2، چاپ اول. تهران: المعی، -
.1191 ، ص 195
23. Ezzo J, Haraldsson BG, Gross AR, Myers CD, Morien A, Goldsmith CH, et al. Massage for Mechanical Neck Disorders: A Systematic Review. Spine. 2007;32(3):353-62 10.1.0000254099.07294.21.
24. Cherkin DC, Sherman KJ, Deyo RA, Shekelle PG. A review of the evidence for the effectiveness, safety, and cost of acupuncture, massage therapy, and spinal manipulation for back pain. Annals of internal medicine. 2003;13.8(11). p.898-906 .11
.25 - ، جرجانی، س.ا. )قرن 5 1 (: ذخیره خوارزمشاهی. ترجمه: اعتمادی، م. شهراد، م. مصطفوی، ج. ج 1
1144 ه.ش. - ، تهران: مؤسسه انتشارات انجمن ملی، صص 51 9122

 
 
يا ايها الرسل كلوا من الطيبات و اعملوا صالحا اني بما تعملون عليم:مومنون 51

يا ايها الذين امنوا كلوا من طيبات ما رزقناكم واشكروالله ان كنتم اياه تعبدون:بقره 172

و كلوا مما رزقكم الله حلالا طيبا و اتقوا الله الذي انتم به مومنون :مائده 88

يا ايها الناس كلوا مما في الارض حلالا طيبا و لا تتبعوا خطوات الشيطان انه لكم عدو مبين:بقره 168

tebbehirani@gmail.com
www.tebbeirani.com